PIP wyjaśnia, kiedy premia jest składnikiem wynagrodzenia

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że świadczenie nazwane przez pracodawcę „premią uznaniową” może w rzeczywistości być składnikiem wynagrodzenia. Znaczenie mają przede wszystkim zasady jego przyznawania, regularność wypłat i liczba pracowników, którzy je otrzymują. PIP przypomina także o zasadach wypłaty premii po zakończeniu zatrudnienia oraz uwzględniania zmiennych składników w wynagrodzeniu urlopowym.

Według stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy o charakterze premii nie decyduje wyłącznie nazwa użyta w regulaminie wynagradzania. Jeżeli świadczenie jest wypłacane systematycznie, okresowo i wielu pracownikom, może mieć cechy typowego wynagrodzenia za pracę. W takim przypadku jego zasady powinny być określone w sposób jasny i precyzyjny.

PIP odwołuje się do wyroku Sądu Najwyższego z 9 lipca 2024 r. Sąd wskazał, że nagroda powinna być związana z ponadprzeciętnym wykonywaniem obowiązków, natomiast premia jest świadczeniem wynagrodzeniowym za sumienne i staranne wykonywanie pracy. Zdaniem inspekcji szerokie i regularne stosowanie określeń „nagroda uznaniowa” lub „premia uznaniowa” może prowadzić do zatarcia granicy między tymi świadczeniami.

Premia po ustaniu zatrudnienia

Jak wskazuje PIP, pracownik może zachować prawo do premii za okres, w którym wykonywał pracę, nawet jeśli w dniu wypłaty nie pozostaje już w zatrudnieniu. Dotyczy to sytuacji, gdy premia jest należna za przepracowany okres, na przykład rok kalendarzowy, a wypłata następuje później.

Podstawą takiego stanowiska jest art. 80 Kodeksu pracy, zgodnie z którym wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Inspekcja przywołuje również orzecznictwo Sądu Najwyższego, z którego wynika, że pominięcie byłych pracowników przy podziale premii może naruszać zasady wynagradzania za wykonaną pracę i równego traktowania.

Jednocześnie według PIP prawo do premii może zostać ograniczone, jeżeli uzasadniają to obiektywne i racjonalne przesłanki związane z okresem premiowym. Osoba, która przepracowała tylko część tego okresu, może nie nabyć prawa do pełnej premii albo otrzymać ją w proporcjonalnej wysokości. Takie rozwiązanie musi jednak wynikać z przyjętych zasad.

Codziennie nowe informacje z Polski publikujemy na pl.news.

Zmienna premia a wynagrodzenie urlopowe

Państwowa Inspekcja Pracy przypomina także, że zmienne składniki wynagrodzenia należy uwzględniać przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Co do zasady bierze się pod uwagę ich łączną wysokość wypłaconą w trzech miesiącach poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu.

W przypadku znacznych wahań wysokości premii okres ten może zostać wydłużony do 12 miesięcy. Według PIP wybór okresu uśrednienia powinien pozwalać uchwycić rzeczywiste tendencje zmian wynagrodzenia, na przykład wynikające z sezonowości lub cykliczności pracy. Inspekcja wskazuje, że zasady wyboru takiego okresu powinny zostać określone w regulaminie wynagradzania, aby ograniczyć uznaniowość.

Sąd Najwyższy w wyroku z 14 stycznia 2025 r. uznał, że reguły dotyczące uśredniania zmiennych składników mają przybliżać wynagrodzenie urlopowe do kwoty, którą pracownik otrzymałby, gdyby w tym czasie świadczył pracę. PIP wskazuje, że uporządkowanie regulaminów wynagradzania, premiowania i nagradzania ma również znaczenie w związku z planowanym wdrożeniem unijnych mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń.

na podstawie: Państwowa Inspekcja Pracy.