Nakaz zapłaty wobec ubezwłasnowolnionego stracił moc. Wcześniej działał komornik

Najpierw z rachunku bankowego zaczęto pobierać pieniądze, choć sprawa sądowa nie została skutecznie doręczona osobie, która nie mogła samodzielnie bronić swoich praw. Po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich sąd uchylił klauzulę wykonalności, a nakaz zapłaty utracił moc. Ostatecznie elektroniczne postępowanie upominawcze zostało umorzone.

Korespondencja trafiła do osoby bez zdolności procesowej

Sąd Rejonowy wydał nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym na wniosek funduszu inwestycyjnego. Dokumenty wysłano bezpośrednio do pozwanego. Ponieważ nie zareagował, nakaz uznano za prawomocny i nadano mu klauzulę wykonalności. Na tej podstawie komornik wszczął egzekucję i zaczął pobierać środki z rachunku bankowego.

Problem polegał na tym, że pozwany od 2022 r. był całkowicie ubezwłasnowolniony. Miał ustanowionego opiekuna prawnego, który powinien reprezentować go w postępowaniach sądowych. Mimo to sąd kierował korespondencję do samego pozwanego, a doręczenie uznał za skuteczne.

W takich okolicznościach brak odpowiedzi nie może być traktowany tak samo jak świadome zaniechanie obrony. Osoba całkowicie ubezwłasnowolniona nie ma zdolności procesowej, dlatego pisma powinny trafiać do jej przedstawiciela ustawowego. To właśnie opiekun musi otrzymać możliwość zakwestionowania roszczenia i przedstawienia stanowiska w sprawie.

RPO zakwestionował podstawę egzekucji

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek wniósł skargę o wznowienie postępowania. Wskazał, że wadliwe doręczenie pozbawiło pozwanego realnej możliwości obrony, a nakaz zapłaty nie powinien zostać uznany za prawomocny ani stać się podstawą egzekucji.

RPO domagał się także wstrzymania nakazu i prowadzonej na jego podstawie egzekucji do czasu rozpoznania skargi. Wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu z dokumentu potwierdzającego całkowite ubezwłasnowolnienie pozwanego.

Rzecznik nie rozstrzygał, czy roszczenie funduszu inwestycyjnego było zasadne. Zwrócił uwagę na wcześniejszą kwestię – zanim sąd oceni sam dług, pozwany i jego opiekun muszą mieć zapewniony udział w postępowaniu. Bez prawidłowego doręczenia nie mogli skutecznie przedstawić swoich argumentów.

Sprzeciw opiekuna zakończył sprawę z nakazu zapłaty

Po wniesieniu skargi Sąd Rejonowy uchylił w całości postanowienie o nadaniu nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności. Sąd uznał, że doręczenie dokumentu do rąk własnych pozwanego 30 października 2025 r. było nieskuteczne, ponieważ mężczyzna nie miał zdolności procesowej.

Następnie do sprawy wprowadzono dane opiekuna prawnego i doręczono mu odpis nakazu. Opiekun wniósł sprzeciw dotyczący całości roszczenia. W efekcie nakaz zapłaty utracił moc, a elektroniczne postępowanie upominawcze zostało umorzone.

Po osiągnięciu tego celu dalsze prowadzenie postępowania ze skargi RPO stało się bezcelowe. Skarga o wznowienie nie mogła być już kontynuowana, dlatego Rzecznik ją wycofał. Sprawa pokazuje zarazem, że samo wydanie nakazu i rozpoczęcie egzekucji nie przesądza o prawidłowym zakończeniu postępowania – znaczenie ma także to, czy dokument został doręczony osobie uprawnionej do reprezentowania pozwanego.

na podstawie: Rzecznik Praw Obywatelskich.