NFZ zmieni zasady operacji i płatności za jakość leczenia

Na sali operacyjnej liczyć ma się nie tylko sam zabieg, lecz także dostęp do specjalisty i opieki po operacji. Narodowy Fundusz Zdrowia przygotował zmiany, które od 2027 roku obejmą chirurgię, podstawową opiekę zdrowotną i rozliczanie jakości leczenia. Wcześniej, już od października 2026 roku, wzrośnie finansowanie jednoczasowej operacji obustronnej przepukliny pachwinowej.

Specjalistyczne operacje mają zostać w szpitalach z pełnym zapleczem

Od 1 stycznia 2027 roku wybrane zabiegi ortopedyczne, urologiczne i operacje kręgosłupa będą mogły być wykonywane wyłącznie w specjalistycznych oddziałach. Chodzi o placówki, które mają odpowiedni sprzęt oraz stałą kadrę medyczną. Według NFZ takie rozwiązanie ma zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów, zwłaszcza gdy po zabiegu pojawią się powikłania wymagające szybkiej reakcji.

Zmiana obejmie między innymi:

• artroskopie,
• wybrane zabiegi kończyny dolnej,
• operacje kręgosłupa,
• wybrane zabiegi urologiczne dotyczące moczowodu i pęcherza moczowego.

Do tej pory część takich świadczeń wykonywały szpitale powiatowe, korzystając ze specjalistów przyjeżdżających do placówki tylko na czas zabiegu. NFZ określa ich mianem „lekarzy walizkowych”. Po operacji nie zawsze pozostawali oni na miejscu, co mogło utrudniać dalszą opiekę nad pacjentem.

– Zawsze zadaję sobie pytanie, gdzie sam poszedłbym się operować? Nie wybrałbym placówki, w której chirurg pojawia się raz w tygodniu. Wybrałbym szpital, w którym specjalista jest obecny na co dzień i można natychmiast leczyć powikłania – mówi prof. Wiesław Tarnowski, prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich.

Podobne stanowisko przedstawiali prof. Jerzy Sieńko, konsultant krajowy w dziedzinie chirurgii ogólnej, prof. Jarosław Czubak, konsultant krajowy w dziedzinie ortopedii i traumatologii narządu ruchu, oraz prof. Piotr Czauderna, doradca Prezydenta RP.

Szpitale otrzymają dodatkowy czas na dostosowanie organizacji do nowych zasad. Będą też mogły dokończyć leczenie osób już zakwalifikowanych do zabiegów. Dla pacjentów oznacza to, że sama zmiana zasad finansowania nie powinna przerywać rozpoczętego procesu leczenia.

Jedna operacja przepukliny zamiast dwóch hospitalizacji

Od października 2026 roku NFZ zwiększy o 40 proc. wycenę jednoczasowego leczenia obustronnej przepukliny pachwinowej. Wyższe finansowanie ma trafić przede wszystkim do oddziałów chirurgicznych.

Pacjent może dzięki temu przejść jeden zabieg i jedną rekonwalescencję zamiast dwóch oddzielnych procedur. Ograniczenie liczby hospitalizacji oznacza również mniej pobytów w szpitalu i mniej przerw związanych z leczeniem.

Szczegóły zmian w leczeniu szpitalnym określa zarządzenie prezesa NFZ nr 102/2026/DSOZ. Obejmuje ono także świadczenia wysokospecjalistyczne.

POZ straci część stawki za zaniedbaną profilaktykę

Od maja 2027 roku zmienią się zasady rozliczania podstawowej opieki zdrowotnej. NFZ zastosuje współczynniki korygujące, czyli mechanizm pozwalający obniżyć płatność placówkom, które nie zapewniają określonych świadczeń albo osiągają bardzo słabe wyniki w profilaktyce.

Ocena obejmie trzy obszary:

• zgłaszalność pacjentów do programów profilaktycznych,
• wizyty domowe,
• teleporady.

Niższa stawka kapitacyjna będzie dotyczyć placówek, które:

• osiągną najniższą zgłaszalność do programów profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy – obniżka wyniesie 5 proc.,
• nie będą realizować wizyt domowych – obniżka wyniesie 10 proc.,
• nie będą udzielać teleporad albo udział porad telefonicznych przekroczy 50 proc. – obniżka wyniesie 10 proc.

W przypadku profilaktyki NFZ porówna wyniki placówek z województwem, w którym zgłaszalność do danego programu jest najniższa. Fundusz podał przykład, w którym najsłabszy wynik mammografii wynosi 20 proc. W takim wariancie obniżka dotknęłaby placówki, w których zgłaszalność nie przekroczy 5 proc.

W 2027 roku próg dla programu profilaktyki raka piersi wyniesie 4,55 proc. Dla programu dotyczącego raka szyjki macicy ustalono go na poziomie 0,044 proc. Oznacza to, że niższą płatność otrzymają przede wszystkim te placówki, w których pacjentki prawie w ogóle nie korzystają z badań profilaktycznych.

– Wyraźnie widać, że niższe wynagrodzenie będzie dotyczyć tylko tych placówek POZ, których pacjentki w niewielkim stopniu lub w ogóle nie korzystają z konkretnego programu profilaktycznego – mówi Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji w Centrali NFZ.

Jak wyjaśnia NFZ, w placówkach POZ działają koordynatorzy, którzy mają przypominać o badaniach i pomagać w zapisach. Fundusz wskazuje również na rolę lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w przekonywaniu pacjentów do profilaktyki.

– W POZ są koordynatorzy, którzy – zgodnie z zapowiedziami samego środowiska POZ i przepisami ustawy o POZ – mają przypominać pacjentom o badaniach profilaktycznych, a nawet pomagać w zapisach – mówi Paweł Florek.

Obniżenie płatności nie obejmie całej populacji zapisanej do danej placówki. Ma dotyczyć pacjentów z wybranych grup wiekowych wskazanych w zarządzeniu prezesa NFZ nr 103/2026/DSOZ. Odroczenie zmian do maja 2027 roku ma pozwolić placówkom przygotować się do nowych rozliczeń na podstawie danych za 2026 rok.

Szpitale zostaną rozliczone z 20 wskaźników jakości

W leczeniu szpitalnym NFZ wprowadzi zmiany w płatnościach oparte na 20 wskaźnikach jakości. Część nowych współczynników zastąpi mechanizmy już działające. Wynik może oznaczać zarówno podwyższenie, jak i obniżenie wynagrodzenia za świadczenia.

W pierwszym okresie progi będą łagodniejsze. Od 2028 roku mają wzrosnąć, dlatego NFZ publikuje je wcześniej, aby szpitale mogły dostosować organizację i sposób udzielania świadczeń.

Fundusz wiąże nowe zasady z poprawą wyników leczenia oraz większym bezpieczeństwem pacjentów. Wysokość płatności ma w większym stopniu zależeć od tego, jak placówka radzi sobie z jakością udzielanych świadczeń, a nie wyłącznie od liczby wykonanych procedur.

na podstawie: Narodowy Fundusz Zdrowia.