Sztab Generalny apeluje o czujność. Obywatele mają informować, nie interweniować

Sztab Generalny Wojska Polskiego zachęca obywateli do obserwowania nietypowych sytuacji i przekazywania informacji służbom. Wśród przykładów wymienia fotografowanie mostów, torów, lotnisk i innej wrażliwej infrastruktury, pozostawianie przedmiotów przy torach oraz podejrzane aktywności w internecie. Wojsko podkreśla, że rolą obywatela nie jest samodzielne działanie, lecz zgłoszenie spostrzeżenia policji, ABW albo wojsku.

Codzienna obserwacja ma wspierać bezpieczeństwo państwa

W komunikacie opublikowanym przez Sztab Generalny WP przedstawiono ideę „kontrwywiadu obywatelskiego”. Ma ona polegać na przeniesieniu zwykłej obserwacji codziennych zdarzeń na poziom odpowiedzialności za wspólne bezpieczeństwo. Według wojska każdy obywatel może pomóc w ochronie państwa, jeśli zwróci uwagę na sytuację mogącą mieć związek z działalnością obcych służb albo grup terrorystycznych i przekaże ją odpowiednim instytucjom.

Sztab Generalny wskazuje, że świadomość zagrożeń można budować przez zdobywanie wiedzy i sprawdzanie informacji. Obywatel, który rozpoznaje potencjalnie niepokojące zachowania, może szybciej zawiadomić służby o sytuacji o możliwym charakterze szpiegowskim lub dywersyjnym. Nie oznacza to jednak prowadzenia własnego dochodzenia ani podejmowania działań wobec obserwowanych osób.

„Informowanie, ale nie ingerowanie” – zasadę tę wskazał Sztab Generalny Wojska Polskiego.

Fotografowanie infrastruktury i przedmioty przy torach

Wśród sytuacji, które mogą wymagać zgłoszenia, wojsko wymieniło obserwowanie osoby fotografującej mosty, tory, lotniska lub inną wrażliwą infrastrukturę. Samo robienie zdjęć nie przesądza o popełnieniu przestępstwa, dlatego komunikat nie zachęca do konfrontacji ani samodzielnego oceniania intencji. Chodzi o przekazanie służbom informacji o tym, co zostało zauważone.

Podobnie należy postępować w przypadku osoby pozostawiającej coś w nietypowym miejscu, na przykład w pobliżu torów. Sztab Generalny wskazał także na niecodzienne przedmioty napotkane podczas spaceru, w tym rozbite urządzenia. Takie znaleziska również powinny zostać zgłoszone, a nie dotykane ani przenoszone przez przypadkowe osoby.

Z punktu widzenia bezpieczeństwa oznacza to prostą zasadę dla świadków: zapamiętać możliwie dokładnie miejsce i okoliczności, a następnie przekazać informacje służbom. Kontakt z potencjalnie niebezpiecznym przedmiotem lub osobą może utrudnić działania zabezpieczające i stworzyć dodatkowe zagrożenie.

Służby wskazane przez wojsko i zgłoszenia w internecie

W komunikacie jako instytucje, którym można przekazywać spostrzeżenia, wymieniono policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego i wojsko. Sztab Generalny nie przedstawił jednego uniwersalnego formularza dla wszystkich opisanych sytuacji. Rodzaj zgłoszenia powinien odpowiadać charakterowi zdarzenia, a w przypadku bezpośredniego zagrożenia należy korzystać z właściwych kanałów alarmowych służb.

Osobny wątek dotyczy internetu i serwisów społecznościowych. Wojsko przypomniało, że zagrożenia dla bezpieczeństwa mogą pojawiać się również w sieci. Niepokojące informacje lub incydenty można zgłaszać za pośrednictwem serwisu incydent.cert.pl, a także SMS-em pod numer 8080.

Sztab Generalny zaleca też korzystanie z materiałów publikowanych przez instytucje zajmujące się bezpieczeństwem i cyberbezpieczeństwem. Wymienił między innymi ABW, Ministerstwo Obrony Narodowej, Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych, CERT Polska, NASK, Dowództwo Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni oraz Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Jednocześnie zachęcił do sprawdzania informacji w wielu źródłach, co ma ograniczać podatność na dezinformację i działania z zakresu walki kognitywnej.

Apel obejmuje więc zarówno obserwację zdarzeń w przestrzeni publicznej, jak i ostrożność wobec treści rozpowszechnianych w sieci. Dla odbiorców oznacza to przede wszystkim konieczność odróżniania zgłoszenia od samodzielnej interwencji oraz weryfikowania informacji przed ich dalszym przekazaniem.

na podstawie: Sztab Generalny WP (X).