Pozorne zlecenie może stać się etatem. PIP zyskała nowe uprawnienia

Stałe godziny, wskazane miejsce i polecenia przełożonego mogą ważyć więcej niż nazwa umowy. Państwowa Inspekcja Pracy może reagować, gdy zlecenie lub kontrakt B2B zastępuje etat. Nie oznacza to jednak automatycznego podważania umów cywilnoprawnych. O rodzaju zatrudnienia mają decydować faktyczne warunki pracy i procedura przewidziana w nowych przepisach.

Przepisy obowiązują od 8 lipca 2026 roku. Stosunek pracy może zachodzić wtedy, gdy dana osoba wykonuje pracę osobiście, pod kierownictwem lub nadzorem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez zatrudniającego. Takie kryteria wynikają z Kodeksu pracy, a nowe uprawnienia Inspekcji mają pomóc w egzekwowaniu obowiązujących już wcześniej zasad.

Umowa zlecenia, o dzieło czy B2B pozostaje dopuszczalna, jeśli odpowiada rzeczywistemu charakterowi współpracy. Reforma dotyczy przypadków, w których umowa cywilnoprawna zastępuje etat mimo spełnienia przesłanek stosunku pracy.

Najpierw polecenie, potem decyzja o etacie

Jeśli kontrola wykaże nieprawidłowości, inspektor najpierw może nakazać ich usunięcie. Pracodawca dostanie termin na zawarcie umowy o pracę albo dostosowanie warunków współpracy do przepisów. Dopiero gdy polecenie nie zostanie wykonane, inspektor może wystąpić do okręgowego inspektora pracy o wydanie decyzji przekształcającej umowę.

Od takiej decyzji zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą odwołać się do sądu pracy. Odwołanie wstrzymuje jej wykonanie do czasu orzeczenia sądu. Sąd może też udzielić zabezpieczenia chroniącego pracownika przed zwolnieniem lub rozwiązaniem umowy na czas postępowania.

Kontrole są zazwyczaj niezapowiedziane. Pracodawca nie dowiaduje się, że ich przyczyną była skarga, ani kto ją złożył, chyba że skarżący pisemnie zgodzi się na ujawnienie tej informacji. Dane osób zgłaszających sprawę podlegają ochronie.

Powiązany artykuł

PIP ma zyskać nowe uprawnienie. O tym, czy B2B jest etatem, zdecydują fakty

Więcej aktualności z Polski znajdziesz na stronie głównej pl.news.

Skargę można złożyć na kilka sposobów

Zgłoszenie należy skierować do okręgowego inspektoratu pracy lub terenowego oddziału właściwego dla siedziby podmiotu, na rzecz którego wykonywana jest praca. Skargę można złożyć:

• e-mailem, dołączając dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym, zaufanym lub osobistym;
• przez system e-Doręczeń – zarówno wiadomość, jak i załączniki muszą być opatrzone jednym z tych podpisów;
• osobiście, ustnie do protokołu albo na formularzu dostępnym w inspektoracie;
• listownie, wysyłając własnoręcznie podpisane pismo.

W skardze trzeba podać imię i nazwisko, adres do korespondencji oraz opisać zarzuty. Należy też wskazać nazwę i adres podmiotu, który stosuje umowę cywilnoprawną w sposób niezgodny z przepisami. Wybór kanału ma znaczenie: skan podpisanego pisma nie spełnia wymogów formalnych i zostanie potraktowany jak zgłoszenie anonimowe. Takie skargi co do zasady nie są rozpatrywane.

Reforma wprowadza również możliwość zdalnych kontroli, między innymi przy sprawdzaniu dokumentów. Pracodawca będzie mógł wystąpić o indywidualną interpretację dotyczącą zgodności sposobu zatrudniania z prawem. Dane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Krajowej Administracji Skarbowej mają pomóc Inspekcji lepiej wybierać podmioty do kontroli, a wyższe kary mają zniechęcać do łamania przepisów.

na podstawie: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (X).