Studenci chcą zarabiać, ale nie tylko. Prawie co trzeci myśli o własnej firmie

Na progu zawodowej dorosłości młodzi ludzie patrzą na pracę przez kilka różnych soczewek. Liczą się pieniądze, rozwój i poczucie, że wykonywane zadania mają znaczenie. Jednocześnie część studentów sprawdza, czy lepszą drogą nie będzie własna działalność, a inni rozważają wyjazd za granicę. Wyniki najnowszego badania pokazują też, z jakimi umiejętnościami kończą studia i gdzie widzą swoje słabsze strony.

Badanie studentów ostatnich semestrów przeprowadzone w ramach Bilansu Kapitału Ludzkiego objęło ponad 8 tys. osób z 500 losowo wybranych kierunków na ponad 100 uczelniach. Najczęściej wskazywanym miejscem rozpoczęcia kariery była duża polska firma – tak odpowiedziało 34 proc. badanych. Po 32 proc. wybrało średnie i małe przedsiębiorstwa oraz duże firmy zagraniczne.

Własny biznes rozważa 28 proc. studentów. Praca za granicą interesuje blisko co piątą osobę, najczęściej jako wyjazd czasowy. Największą gotowość do takiego kroku deklarują studenci kierunków humanistycznych, dziennikarskich, usługowych, inżynieryjno-technicznych oraz związanych z transportem. W tych grupach odsetek wynosi około 25–30 proc. Najrzadziej wyjazd rozważają osoby kształcące się na kierunkach medycznych.

„Warto też pamiętać, że deklarowana gotowość do wyjazdu nie musi oznaczać planu emigracji na stałe” – mówi Iwona Krysińska, koordynator realizacji badania po stronie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Wysokie zarobki pozostają najważniejszym argumentem

Dla 46 proc. badanych wysokie dochody są najważniejszym kryterium wyboru pracy. Ponad 70 proc. umieszcza je w pierwszej dwójce najistotniejszych cech zatrudnienia, a tylko 4 proc. uznaje zarobki za najmniej ważne.

Na drugim planie nie znalazły się jednak wyłącznie materialne oczekiwania. Jedna czwarta studentów stawia poczucie sensu wykonywanej pracy na pierwszym miejscu. Jednocześnie podobna grupa lokuje je na końcu swojej hierarchii. Znaczenie tego kryterium różni się między kierunkami studiów – inaczej podchodzą do niego przyszli medycy, a inaczej osoby kształcące się w obszarze produkcji i przetwórstwa.

Możliwość awansu oraz krótki czas pracy należą do cech ocenianych przez studentów najniżej. Większym zainteresowaniem cieszy się finansowanie szkoleń przez pracodawcę. Taki benefit docenia 84 proc. badanych. W ankiecie oszacowano, że przy pensji wynoszącej 5 tys. zł netto pełne opłacenie szkoleń może być dla studenta warte tyle co dodatkowe 1450 zł wynagrodzenia. Przy porównywaniu ofert pracy sama pensja nie pokazuje więc całej wartości zatrudnienia.

Młodzi pracownicy częściej wybierają zajęcia umysłowe, kontakt z innymi ludźmi i możliwość uczenia się. Preferują także środowisko, w którym współpracują głównie z Polakami. Chętniej wskazują stały zakres obowiązków niż pracę, w której regularnie pojawiają się nowe wyzwania.

„Oczekiwanie absolwentów uczelni, aby wykonywana przez nich praca była ważna, wartościowa i dawała poczucie sensu, stanowi istotny sygnał dla pracodawców” – ocenia prof. Magdalena Jelonek z Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Najświeższe wiadomości z Polski czekają na stronie głównej pl.news.

Praca zespołowa to mocna strona, relacje wymagają większej pewności

Studenci kończący studia najwyżej oceniają umiejętność pracy w grupie. Wśród swoich atutów wymieniają również kreatywność oraz pracę z oprogramowaniem. Słabiej oceniają dostosowywanie się do nowych sytuacji, działanie pod presją czasu i współpracę w zespołach wielonarodowościowych.

Osoby, które regularnie pracują podczas studiów, lepiej oceniają między innymi zdolność motywowania innych, koordynowania ich pracy i reagowania na zmiany. Jednocześnie niżej oceniają swoje radzenie sobie ze stresem oraz zarządzanie emocjami. Doświadczenie zawodowe daje możliwość sprawdzenia kompetencji w codziennych zadaniach, ale może też ujawnić obszary wymagające dalszego rozwoju. Wyniki badania nie przesądzają jednak, że to sama praca odpowiada za wszystkie różnice w samoocenie.

Wyżej swoje umiejętności oceniają także studenci korzystający z dodatkowego kształcenia – zarówno na uczelni, jak i poza nią. Dotyczy to różnych form rozwijania kompetencji, nie tylko formalnych zajęć związanych z kierunkiem studiów.

Wśród umiejętności szczególnie poszukiwanych przez pracodawców znajdują się kreatywność, dostosowywanie się do zmian, radzenie sobie ze stresem i emocjami, zarządzanie czasem oraz determinacja w realizacji zadań. Studenci oceniają je średnio lub dość wysoko, uzyskując ponad 3 punkty w pięciostopniowej skali.

Największa rozbieżność dotyczy kompetencji społecznych. Praca zespołowa jest jedną z najlepiej ocenianych umiejętności, natomiast nawiązywanie i utrzymywanie relacji znajduje się wśród ocenianych najsłabiej. Sprawne wykonywanie wspólnych zadań nie zawsze oznacza więc równie dużą łatwość w budowaniu trwałych kontaktów zawodowych.

Badanie objęło studentów z ponad stu uczelni

Badanie zrealizowano wiosną 2026 r., w semestrze letnim roku akademickiego 2025/2026. To największe reprezentatywne badanie studentów wchodzących na rynek pracy w Polsce od 2014 r.

Bilans Kapitału Ludzkiego jest projektem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadzonym od 2009 r. Obejmuje analizy dotyczące sytuacji na rynku pracy oraz badania odpowiadające na zmiany zachodzące w gospodarce.

na podstawie: parp.gov.pl.