Polska zmienia plan ochrony przed powodzią. Nowe mapy i analiza ryzyka

Około 3 milionów osób mieszka w Polsce na terenach zagrożonych powodzią od strony rzek. Wody Polskie rozpoczęły trzeci cykl aktualizacji planów, które mają wskazać miejsca wymagające najpilniejszych działań. Analizy obejmą między innymi wpływ zmian klimatu, stan infrastruktury oraz skuteczność dotychczasowych zabezpieczeń. Wyniki mogą mieć znaczenie nie tylko dla inwestycji przeciwpowodziowych, lecz także dla planowania zabudowy i ochrony sieci energetycznych, transportowych oraz wodociągowych.

Nowe plany obejmą sześć dorzeczy i gwałtowne wezbrania

Prace dotyczą sześciu obszarów dorzeczy: Wisły, Odry, Pregoły, Dunaju, Niemna i Łaby. Aktualizacja wynika z unijnych przepisów oraz polskiego Prawa wodnego. Jej celem jest ograniczenie ryzyka powodziowego, ale sposób osiągnięcia tego celu ma zostać lepiej dopasowany do zmieniających się warunków.

Analizowane będą między innymi coraz częstsze opady nawalne oraz nagłe wezbrania rzek. W planach uwzględnione zostaną również prognozy klimatyczne i rosnące obciążenie infrastruktury, której uszkodzenie podczas powodzi może zakłócić dostawy energii, transport albo funkcjonowanie wodociągów.

„Skuteczna ochrona przeciwpowodziowa wymaga dziś planowania opartego na wiedzy, danych i przewidywaniu skutków zmian klimatu” – powiedział Przemysław Koperski, wiceminister infrastruktury.

Specjaliści mają przygotować różne warianty działań i porównać je pod względem bezpieczeństwa, kosztów oraz wpływu na środowisko. Wykorzystane zostaną zaawansowane modele hydrologiczne, analizy ekonomiczne i środowiskowe, a także zaktualizowane mapy zagrożenia powodziowego.

Dla właścicieli nieruchomości i samorządów oznacza to bardziej precyzyjne informacje o terenach, na których powódź może wystąpić. Takie dane są istotne przy wyznaczaniu miejsc pod nową zabudowę i przy planowaniu ochrony istniejących obiektów.

Od zbiorników po wały i suche poldery

W poprzednich cyklach planistycznych zrealizowano inwestycje, które zwiększyły poziom ochrony w wielu częściach kraju. Powstały zbiorniki retencyjne Malinówka i Serafa, a także rozbudowano oraz zmodernizowano wały przeciwpowodziowe w Krakowie i w dolinie Wisły na Mazowszu, Lubelszczyźnie oraz Podkarpaciu.

Prace objęły również Węzeł Oświęcimski, rejon Sandomierza i Wrocławski Węzeł Wodny. W Kotlinie Kłodzkiej zbudowano suche zbiorniki przeciwpowodziowe. Zabezpieczenia Nowej Soli oraz terenów położonych poniżej Krosna Odrzańskiego obejmują obwałowania, pompownie i mobilne systemy ochrony.

Nowa aktualizacja ma ocenić, jak skuteczne okazały się dotychczasowe rozwiązania i gdzie potrzebne są kolejne działania. Oprócz inwestycji hydrotechnicznych brane pod uwagę będą zwiększanie retencji, ochrona terenów zalewowych oraz rozwiązania oparte na przyrodzie. Chodzi o takie gospodarowanie przestrzenią, które pozwala rzekom zachować miejsce na przepływ w czasie wezbrań.

„Do opracowania planów zarządzania ryzykiem powodziowym przystępujemy po raz trzeci” – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Podejście ma obejmować także działania organizacyjne, edukacyjne i planistyczne. Ochrona przed powodzią nie będzie więc sprowadzać się wyłącznie do budowy wałów, zbiorników czy pompowni. Znaczenie będą miały również decyzje dotyczące zabudowy oraz przygotowanie ludzi i instytucji do reagowania na zagrożenie.

Konsultacje społeczne rozpoczną się pod koniec 2027 roku

Pierwsza konferencja poświęcona aktualizacji planów odbyła się 7 października. Podczas wydarzenia przedstawiono metodykę analiz, sposób weryfikacji celów oraz zasady tworzenia wariantów planistycznych. Omawiano także wykorzystanie analiz ekonomicznych i środowiskowych przy wyborze przyszłych działań.

Kolejne etapy obejmą uzgodnienia, opiniowanie i strategiczną ocenę oddziaływania na środowisko. Półroczne konsultacje społeczne mają rozpocząć się w czwartym kwartale 2027 roku. Zakończenie całego projektu zaplanowano na połowę 2028 roku.

Aktualizacji towarzyszy kampania informacyjno-edukacyjna „Stop powodzi”. Jej pierwszy etap ma wyjaśniać, czym są tereny zalewowe, jak działa ryzyko powodziowe i dlaczego rzeki potrzebują przestrzeni. Dla mieszkańców oznacza to przede wszystkim łatwiejszy dostęp do informacji, które mogą pomóc ocenić zagrożenie przed zakupem działki, budową domu albo planowaniem zabezpieczeń własnego mienia.

na podstawie: Wody Polskie.