Centrum Współpracy i Dialogu UW opublikowało raport o dezinformacji naukowej

FOT. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (X)
Fałszywa narracja o zdrowiu, klimacie czy nowych technologiach może zacząć krążyć w zamkniętej grupie, a później dotrzeć do odbiorców w całym kraju. Raport przygotowany na zlecenie Centrum Współpracy i Dialogu UW opisuje kolejne etapy tego obiegu i pokazuje, jak manipulacje zyskują pozory wiarygodności. Autorzy przeanalizowali m.in. ponad 51 tys. publikacji powiązanych z dezinformacją naukową.
Od zamkniętych grup do ogólnopolskich mediów
Raport „Dezinformacja naukowa w polskiej infosferze. Architektura, przykłady, źródła” opracowali Sebastian Tomaszewski i Kaja Matuszak z Instytutu Monitorowania Mediów. Badanie objęło okres od 1 listopada 2024 do 31 grudnia 2025 roku. Monitoring dotyczył ponad 1800 tytułów prasowych i 350 stacji radiowych oraz telewizyjnych, a także 21 tys. portali internetowych i najważniejszych platform społecznościowych.
Autorzy opisują trzy etapy rozpowszechniania fałszywych treści. Najpierw przekaz powstaje i umacnia się w zamkniętych grupach lub niszowych serwisach. Potem trafia do organizacji, influencerów albo portali podszywających się pod źródła eksperckie, które nadają mu pozór rzetelności. Na końcu może zostać nagłośniony przez medium lub osobę o zasięgu ogólnopolskim.
W raporcie wyróżniono też schematy, z których korzystają twórcy manipulacji. Należą do nich m.in. opowieści o ukrywanej prawdzie i oblężonej wspólnocie, a także ramy interpretacyjne takie jak globalny spisek czy rzekomy atak na tradycję. Według autorów dezinformacja naukowa przekształciła się z luźnego zbioru przeinaczeń w skoordynowany system.
Badacze wskazują, że reakcja na fałszywy przekaz jest szczególnie ważna, gdy zaczyna on docierać do masowego odbiorcy. Rekomendują, by organizacje i redakcje przeciwdziałające dezinformacji reagowały w ciągu czterech godzin od rozpoczęcia tego etapu. Dla odbiorców oznacza to, że warto sprawdzać nie tylko samą sensacyjną tezę, lecz także jej pierwotne źródło i drogę, jaką przeszła.
Więcej aktualności z Polski znajdziesz na stronie głównej pl.news.
Zdrowie, klimat i technologie wśród głównych tematów
Najwięcej dezinformacji w 2025 roku dotyczyło medycyny i zdrowia, nowych technologii, klimatu oraz energetyki. W tych obszarach raport odnotował ponad cztery miliardy kontaktów z niespełna ćwierć milionem publikacji o charakterze dezinformacyjnym.
Wśród przykładów znalazła się teoria spiskowa określana jako „PLANdemia”, według której pandemię COVID-19 miały celowo wywołać światowe elity i firmy farmaceutyczne. Opisano również przekaz o szkodliwym wpływie paracetamolu na ciężarne, nagłośniony później przez Donalda Trumpa. Inne analizowane narracje dotyczyły rzekomego zagrożenia zdrowia ze strony farm wiatrowych i sieci 5G, łatwopalności samochodów elektrycznych oraz programu HAARP przedstawianego jako broń do wywoływania ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Autorzy przewidują, że w kolejnych latach tematy dezinformacji nie zmienią się radykalnie, ale skuteczność manipulacji może wzrosnąć dzięki narzędziom cyfrowym i personalizacji treści z użyciem sztucznej inteligencji. Wśród rekomendacji wymieniają stałe monitorowanie fałszywych narracji, edukację medialną, większą obecność naukowców w mediach społecznościowych oraz współpracę uczelni, mediów, instytucji publicznych, organizacji fact-checkingowych i firm technologicznych.
na podstawie: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (X).
Ilustracja wykorzystana w artykule została pobrana z zewnętrznego źródła (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (X)). W przypadku zastrzeżeń dotyczących praw do zdjęcia prosimy o kontakt.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Rząd zamraża ceny gazu dla gospodarstw domowych, szkół i szpitali w 2027 roku

Zakończono podpisywanie umów na dofinansowanie 182 autobusów elektrycznych i wodorowych

Rząd zapowiada maksymalną cenę benzyny 95 od jutra

Rząd zapowiada cyfrowy powrót do nazwiska po rozwodzie i wymeldowanie w dowolnej gminie

Dziesiąte przedłużenie ograniczeń na granicy z Białorusią. Potrwają 60 dni

Polacy oddali już 5,6 mld opakowań. System kaucyjny rośnie poza sklepami

Budżet UE na 2027 rok uzgodniony. Ponad 199 mld euro zobowiązań

Deficyt budżetu państwa mniejszy o 31,9 mld zł niż rok wcześniej

PKB Polski ma wzrosnąć o 3,5 proc., inflacja sięgnie 4,4 proc. w 2027 roku

Zielone światło USA dla bazy w Polsce. Kosiniak-Kamysz czeka na szczegóły

Sejm rozpatruje zmiany refundacji. Przedstawiciele pacjentów mogą dołączyć do zespołów

Firmy mogą same wybrać nowe kody PKD przed automatyczną zmianą

Rozpoczął się drugi dzień seminarium o cyberbezpieczeństwie (17.11, 11:33)

