Opieka nad chorymi zależy od adresu. Rodziny wciąż wypełniają luki systemu

Choroby neurodegeneracyjne wymagają nie tylko leczenia, lecz także rehabilitacji, codziennej opieki i wsparcia psychologicznego. Tymczasem podczas kontroli NIK okazało się, że dostępna pomoc zależała między innymi od miejsca zamieszkania. Długotrwałą opiekę w dużej mierze przejmują bliscy, choć systemy ochrony zdrowia i pomocy społecznej nie są odpowiednio skoordynowane. Wyniki kontroli omawiano podczas wspólnego posiedzenia sejmowych komisji zdrowia i polityki społecznej.

Pacjent potrzebuje pomocy także poza gabinetem

NIK zwróciła uwagę, że wsparcie zależało również od zaangażowania lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, samorządów i organizacji pozarządowych. Brakowało rozwiązań, które gwarantowałyby podobny zakres pomocy niezależnie od miejsca zamieszkania.

„Prezentujemy wyniki nie z perspektywy procedur czy instytucji, ale z perspektywy pacjenta i opiekuna, tego jak te osoby poruszają się w tym systemie, na jakie bariery napotykają” – powiedział Mariusz Haładyj, prezes NIK.

Odrębne działanie ochrony zdrowia i pomocy społecznej utrudnia łączenie leczenia z codziennym wsparciem. Problem dotyczy także opieki dziennej, dla której brakuje spójnego i trwałego modelu organizacji oraz finansowania. Gdy usługi nie są skoordynowane, to rodzina musi samodzielnie szukać pomocy w różnych instytucjach.

Wyniki najnowszej kontroli przypominają problemy wskazane przez NIK już w 2016 roku, podczas sprawdzania opieki nad osobami z chorobą Alzheimera. Nadal brakuje jednolitych rozwiązań dotyczących wczesnej diagnostyki. W placówkach POZ rzadko oceniano funkcje poznawcze pacjentów, a przygotowany w 2022 roku pilotaż wczesnego wykrywania zaburzeń otępiennych nie został wdrożony.

Najświeższe wiadomości z Polski czekają na stronie głównej pl.news.

Bliscy dźwigają opiekę, a służby potrzebują przygotowania

Główny ciężar wieloletniej opieki spada na rodziny, ale pomoc dla samych opiekunów jest niewystarczająca. Tylko nieliczne kontrolowane gminy rozpoznawały potrzeby mieszkańców z chorobami neurodegeneracyjnymi. Większość nie prowadziła działań skierowanych do tej grupy, a część wsparcia zapewniały organizacje pozarządowe.

Kontrola objęła również przygotowanie służb. W większości badanych jednostek funkcjonariusze Policji, straży miejskiej i straży pożarnej nie przechodzili szkoleń dotyczących kontaktu z osobami z chorobami neurodegeneracyjnymi. Taka wiedza może mieć znaczenie, gdy chory się zgubi lub znajdzie w niebezpieczeństwie – pomaga nawiązać kontakt i zadbać o jego bezpieczeństwo.

Powiązany artykuł

Nowy program dla seniorów ma trafić bliżej organizacji. Zapowiedź w Sejmie

NIK wskazuje pięć kierunków zmian

Proponowane działania obejmują zarówno diagnostykę i leczenie, jak i pomoc dostępną poza placówkami medycznymi. NIK wskazała:

• określenie roli lekarza POZ we wczesnej diagnostyce oraz zapewnienie dostępu do specjalistów;
• wprowadzenie standardów opieki dostosowanych do kolejnych etapów choroby;
• koordynację działań ochrony zdrowia i pomocy społecznej;
• rozwój dziennych usług środowiskowych blisko miejsca zamieszkania;
• stworzenie stabilnego systemu wsparcia dla opiekunów.

W grudniu 2025 roku Rada Ministrów przyjęła Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych, obejmujący politykę publiczną do 2030 roku. To pierwszy kompleksowy dokument rządowy tego rodzaju.

na podstawie: Najwyższa Izba Kontroli.