Specjalny status dla wschodniej granicy. Podpisy zbiorą w Białymstoku

Podpisy mają wzmocnić starania o większe unijne wsparcie dla regionów przy wschodniej granicy Unii Europejskiej. Wśród postulatów znalazły się pieniądze na drogi, kolej, szpitale, cyberbezpieczeństwo i niezależność energetyczną. Finał akcji zaplanowano podczas listopadowego forum w Białymstoku, gdzie deklaracja ma trafić do unijnych i krajowych decydentów.

Wschodnia flanka chce własnego miejsca w budżecie Unii

W Brukseli trwają przygotowania do budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034. Autorzy Deklaracji Regionów Trudnosąsiedzkich przekonują, że położenie przy wschodniej granicy wiąże się z kosztami, które powinny zostać uwzględnione w przyszłym podziale środków.

Jednym z głównych żądań jest utworzenie osobnego celu i specjalnego statusu finansowego dla wschodniej flanki UE. Pozwoliłoby to na dofinansowanie projektów na poziomie od 85 do 95 proc. Dla samorządów i instytucji oznaczałoby to możliwość realizacji inwestycji przy mniejszym udziale własnych pieniędzy.

Lista proponowanych działań obejmuje:

• rozwój infrastruktury podwójnego zastosowania, między innymi szpitali, dróg i kolei,
• wzmacnianie cyberbezpieczeństwa,
• zwiększanie niezależności energetycznej,
• uruchomienie instrumentu EastInvest,
• podniesienie limitów pomocy de minimis dla lokalnych przedsiębiorstw,
• wsparcie mieszkań i miejsc pracy dla młodych osób.

Deklaracja ma zatrzymać odpływ młodych ludzi

W dokumencie znalazł się także postulat ustanowienia „Prawa do pozostania i rozwoju” – mechanizmu, który miałby ograniczać depopulację regionów granicznych. Wsparcie miałoby objąć przede wszystkim dostępne mieszkania oraz miejsca pracy dla młodych talentów.

Autorzy inicjatywy wskazują, że bezpieczeństwo wschodniej granicy powinno być rozpatrywane razem z rozwojem gospodarczym i społecznym. Sama infrastruktura ochronna nie wystarczy, jeśli mieszkańcy nie będą mieli powodów, by wiązać przyszłość z regionem. Dlatego wśród adresatów apelu wymieniono nie tylko polityków, lecz także przedsiębiorców, naukowców, liderów regionalnych i mieszkańców.

Poparcie można złożyć jako przedstawiciel instytucji albo osoba prywatna. Organizatorzy zachęcają również do przekazywania informacji współpracownikom, studentom i partnerom biznesowym.

Białystok miejscem finału europejskiego apelu

Kulminacja akcji odbędzie się podczas II Forum Spójności i Rozwoju Granicznego UE w Białymstoku. Wydarzenie zaplanowano na 4 listopada 2026 roku. Zebrane podpisy mają zostać przedstawione przedstawicielom instytucji unijnych i władz krajowych.

Dla osób zainteresowanych poparciem inicjatywy najważniejsza jest możliwość wyboru formy udziału – deklarację można podpisać prywatnie albo w imieniu organizacji. Dzięki temu wśród sygnatariuszy mogą znaleźć się zarówno mieszkańcy, jak i podmioty, które na co dzień ponoszą koszty funkcjonowania przy wschodniej granicy.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego.