Ponad 102 mld zł na ochronę ludności. OSP dostaną nowe zadania

Schrony, zapasy wody i żywności, niezależne źródła energii oraz sprawniejsze ostrzeganie mają stać się podstawą nowego systemu bezpieczeństwa. Rząd przyjął program ochrony ludności na lata 2027–2031, którego budżet przekroczy 102 mld zł. Znaczna część pieniędzy trafi do samorządów, służb ratowniczych i placówek medycznych. Zmieni się także rola jednostek OSP, które będą przygotowywane do czterech wyspecjalizowanych rodzajów działań.

Program ma zapewnić finansowanie inwestycji wymagających kilkuletniego planowania. Wśród nich znalazły się nowe i modernizowane schrony, miejsca doraźnego schronienia, magazyny zapasów oraz infrastruktura pozwalająca utrzymać dostawy energii, ciepła, żywności i wody pitnej podczas kryzysu. Plan jest kontynuacją działań z lat 2025–2026, na które przeznaczono blisko 34 mld zł.

Pięć lat finansowania ma przyspieszyć budowę systemu ochrony

Pieniądze będą przekazywane w kolejnych latach, co ma ułatwić prowadzenie inwestycji dłuższych niż jeden cykl budżetowy. Planowane kwoty wynoszą:

• 19,1 mld zł w 2027 roku,
• 19,7 mld zł w 2028 roku,
• 20,4 mld zł w 2029 roku,
• 21,2 mld zł w 2030 roku,
• 21,9 mld zł w 2031 roku.

Środki zostaną przeznaczone przede wszystkim na zadania realizowane przez samorządy. Program obejmuje także zakup pojazdów i wyposażenia ratowniczego, rozwój magazynów oraz tworzenie punktów przetrwania. Chodzi o to, by w razie poważnej awarii, klęski żywiołowej albo innego zagrożenia podstawowe zasoby były dostępne także wtedy, gdy normalne dostawy zostaną przerwane.

Jednym z nowych elementów będzie komponent medyczny Szefa Obrony Cywilnej, którym jest minister spraw wewnętrznych i administracji. Obejmie on szpitale i inne placówki podległe MSWiA. Mają zostać przygotowane do działania w warunkach konfliktu zbrojnego, z zachowaniem ciągłości zabiegów i możliwością funkcjonowania przy długotrwałej przerwie w dostawach prądu.

Strażacy ochotnicy zostaną podzieleni na cztery profile

Program wyznacza również nowe zadania dla jednostek ochotniczych straży pożarnych. OSP mają działać jako podmioty ochrony ludności i udzielać pomocy doraźnej oraz humanitarnej. Docelowo w każdej gminie co najmniej jedna jednostka zostanie przygotowana do realizacji zadań w określonym profilu.

Jednostki będą rozwijane w czterech kierunkach:

• profil ewakuacyjny obejmie pomoc w przemieszczaniu ludzi, zwierząt i mienia, organizację punktów załadunku oraz poszukiwanie osób zaginionych;
• profil logistyczny będzie dotyczył między innymi tymczasowego zakwaterowania, zasilania z agregatów, dystrybucji paliwa, żywności i wody;
• profil medyczny ma zapewnić wsparcie doraźnych szpitali, tymczasowych punktów pomocy, mobilnych zespołów medycznych i dostaw leków;
• profil humanitarny obejmie obsługę miejsc zbiorowej ochrony i punktów pomocy, a także ostrzeganie ludności oraz prowadzenie punktów informacyjnych.

Przygotowanie modułów zadaniowych rozpocznie się od poziomu co najmniej 25 proc. w 2027 roku, a pełna gotowość ma zostać osiągnięta do 2030 roku. Na wyposażenie i organizację jednostek zaplanowano co najmniej 310 mln zł w 2027 roku. W kolejnych latach będzie to odpowiednio 330 mln, 350 mln i 370 mln zł.

Największa część tych środków przypadnie na zadania logistyczne – 48 proc. Profil ewakuacyjny otrzyma 32 proc., medyczny 12 proc., a humanitarny 8 proc. Dla mieszkańców oznacza to, że zakres pomocy OSP podczas kryzysu będzie zależał nie tylko od posiadanego sprzętu, lecz także od wcześniej określonego przygotowania jednostki.

Szkolenia mają przygotować ludzi na pierwsze 72 godziny

Program obejmuje również edukację i ćwiczenia dla ludności cywilnej. Powszechne Warsztaty Ochrony Ludności mają przekazywać praktyczną wiedzę dotyczącą zachowania w sytuacjach zagrożenia. Uzupełnieniem będzie Akademia Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, łącząca materiały z „Poradnika bezpieczeństwa” z ćwiczeniami.

Zakres zajęć obejmie między innymi:

• rozpoznawanie zagrożeń i ocenę wiarygodności informacji,
• przygotowanie rodziny, domu, szkoły i miejsca pracy,
• postępowanie podczas alarmu i ewakuacji,
• działania w razie pożaru lub przerwy w dostawie energii,
• reagowanie na zagrożenia informacyjne,
• udzielanie pierwszej pomocy.

W szkolenia mają być zaangażowane organizacje pozarządowe oraz instytucje zajmujące się bezpieczeństwem, ratownictwem, edukacją, ochroną zdrowia, cyberbezpieczeństwem i pomocą społeczną. Program zakłada także rozwój Korpusu Obrony Cywilnej.

Ważnym założeniem jest przygotowanie do samodzielnego funkcjonowania przez pierwsze 72 godziny kryzysu. W tym czasie znaczenie może mieć nie tylko działanie służb, lecz także podstawowa wiedza, zapasy i zdolność do udzielenia pomocy najbliższym.

na podstawie: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.