Uczniowie z niepełnosprawnością mają zyskać głos w samorządach szkolnych

W szkolnych decyzjach część uczniów do tej pory nie mogła uczestniczyć w sposób przewidziany dla innych. Projekt zmian zakłada, że także młodzi ludzie z umiarkowaną lub znaczną niepełnosprawnością intelektualną będą mogli działać w samorządzie uczniowskim. Zanim nowe przepisy wejdą w życie, zaplanowano 30-dniowe konsultacje.

Koniec przepisów wyłączających część szkół

Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje usunięcie przepisu, który obecnie nie pozwala tworzyć samorządów uczniowskich w szkołach specjalnych dla dzieci i młodzieży z umiarkowaną lub znaczną niepełnosprawnością intelektualną. Zmiana obejmie także wybrane specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, specjalne ośrodki wychowawcze oraz ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze.

Po wejściu rozporządzenia w życie uczniowie tych placówek będą mogli wybrać własną reprezentację i współdecydować o sprawach dotyczących codziennego funkcjonowania szkoły. Nie oznacza to natychmiastowego powstania samorządów. Każda objęta zmianą placówka dostanie sześć miesięcy na uchwalenie pierwszego regulaminu.

Dla szkół i ośrodków oznacza to konieczność przygotowania zasad działania samorządu, zanim uczniowie będą mogli korzystać z nowych uprawnień. To właśnie regulamin określi organizację reprezentacji oraz sposób jej funkcjonowania w danej placówce.

Większa sprawczość uczniów jako część reformy edukacji

Proponowana zmiana odpowiada na postulaty organizacji zajmujących się prawami osób z niepełnosprawnościami. Wcześniej zwracali na ten problem uwagę także Rzecznik Praw Dziecka i Rzecznik Praw Obywatelskich.

Celem jest włączenie uczniów z niepełnosprawnościami w życie szkoły oraz wzmocnienie ich poczucia sprawczości. Chodzi nie tylko o formalną możliwość utworzenia samorządu, lecz także o stworzenie przestrzeni, w której uczniowie będą mogli wyrażać opinie i wpływać na sprawy dotyczące ich placówki.

Rozwiązanie wpisuje się w założenia reformy Kompas Jutra. Od roku szkolnego 2026/2027 wzmacnianie sprawczości uczniów jest jednym z kierunków nowej podstawy programowej, również w odniesieniu do osób z umiarkowaną lub znaczną niepełnosprawnością intelektualną.

Konsultacje potrwają do 2 listopada

Projekt rozporządzenia zmieniającego przepisy dotyczące szkół i placówek, w których nie tworzy się samorządu uczniowskiego, został skierowany do konsultacji publicznych. Uwagi i opinie można zgłaszać do 2 listopada 2026 roku.

Dopiero po zakończeniu konsultacji i dalszych pracach legislacyjnych będzie wiadomo, w jakim ostatecznie kształcie przepisy zaczną obowiązywać. Jeśli rozporządzenie wejdzie w życie, placówki objęte zmianą będą miały sześć miesięcy na przyjęcie pierwszego regulaminu samorządu.

na podstawie: Ministerstwo Edukacji Narodowej.