Ponad 20,8 mln zł dla polskiego przemysłu. Powstaną osłony reaktorów i odzysk miedzi

Dwie inwestycje mają zmienić sposób, w jaki polskie firmy uczestniczą w strategicznych łańcuchach dostaw. Jedna dotyczy produkcji elementów osłon reaktorów jądrowych, druga – odzysku miedzi i aluminium ze zużytego sprzętu elektrycznego. Łączna wartość projektów przekracza 45,9 mln zł, a unijne dofinansowanie wynosi ponad 20,8 mln zł.

Polskie konstrukcje dla sektora jądrowego

Zakład Konstrukcji Spawanych FERRUM S.A. otrzyma ponad 13,2 mln zł na stworzenie zaplecza do produkcji elementów „Shield Building”, czyli konstrukcji pełniącej funkcję osłony reaktora. Cały projekt ma wartość przekraczającą 32,6 mln zł.

Obecnie takie komponenty trzeba sprowadzać spoza Unii Europejskiej. Uruchomienie ich produkcji w Polsce ma więc uzupełnić europejski łańcuch dostaw o kompetencje, których dotąd brakowało na kontynencie. Znaczenie tej inwestycji może rosnąć wraz z planami rozwoju energetyki jądrowej w Polsce i innych państwach europejskich.

ZKS FERRUM zostało zakwalifikowane przez Westinghouse Electric Company do udziału w budowie pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Spółka wskazuje też możliwość dostaw dla projektów rozwijanych w Holandii, Bułgarii, Szwecji, Stanach Zjednoczonych i Ukrainie.

„Strategiczna niezależność Europy nie powstaje wyłącznie dzięki wielkim inwestycjom infrastrukturalnym” – powiedział Krzysztof Gulda, prezes PARP.

Projekt obejmuje zautomatyzowaną linię produkcyjną oraz wdrożenie certyfikowanej technologii. W zakładzie mają pojawić się między innymi:

• automatyczne systemy cięcia, znakowania i wiercenia,
• oprzyrządowanie utrzymujące wymagane tolerancje,
• urządzenia do spawania i zgrzewania,
• cyfrowy monitoring procesu produkcji,
• sprzęt do precyzyjnej obróbki mechanicznej,
• tracker laserowy do kontroli wykonania elementów.

Firma rozwinie również systemy jakości i kompetencje wymagane w sektorze jądrowym. Chodzi między innymi o standardy ANSI/AISC N690 i ASME NQA-1 oraz regulacje 10 CFR 50 dotyczące projektowania i zapewnienia jakości. Dla przedsiębiorstwa oznacza to przejście od produkcji wielkogabarytowych konstrukcji stalowych do realizacji zamówień wymagających znacznie bardziej rygorystycznej kontroli.

Zużyte urządzenia źródłem miedzi i aluminium

Drugi projekt realizuje Polska Korporacja Recyklingu sp. z o.o. Firma otrzyma ponad 7,5 mln zł przy całkowitej wartości inwestycji przekraczającej 13,2 mln zł. Pieniądze zostaną przeznaczone na uruchomienie komercyjnego odzysku miedzi i aluminium z elementów zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Surowce będą pozyskiwane między innymi z:

• agregatów urządzeń chłodniczych,
• silników elektrycznych,
• chłodnic,
• wymienników.

Zakładana czystość odzyskanej miedzi ma wynieść co najmniej 98 proc., a aluminium – co najmniej 95 proc. Tak przygotowane materiały będą mogły trafiać do hut, odlewni, walcowni i ciągarni jako standaryzowane surowce wtórne.

Inwestycja obejmuje zintegrowany ciąg technologiczny. Najpierw odpady zostaną rozdrobnione i poddane separacji metali, a następnie miedź i aluminium będą rafinowane. Projekt zakłada także zakup wyposażenia logistyczno-magazynowego oraz wykorzystanie istniejącego zaplecza laboratoryjnego do kontroli jakości.

Istotnym elementem systemu będzie możliwość identyfikowania poszczególnych partii materiału i prowadzenia dokumentacji jakościowej dla odbiorców biznesowych. Dzięki temu odzyskane metale nie pozostaną wyłącznie produktem zagospodarowania odpadów, lecz mogą stać się przewidywalnym surowcem dla przemysłu.

Dla europejskich firm oznacza to dodatkowe źródło miedzi i aluminium bez konieczności opierania całego zapotrzebowania na dostawach spoza Unii. W przypadku przedsiębiorstw korzystających z tych materiałów ważne będzie także to, że inwestycja zakłada powtarzalną jakość i pełną identyfikowalność partii.

STEP ma przekładać technologie na produkcję

Oba przedsięwzięcia są realizowane w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, w priorytecie dotyczącym inicjatywy STEP i Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych. Łączy je nie sama branża, lecz cel: stworzenie trwałych zdolności produkcyjnych w obszarach ważnych dla bezpieczeństwa dostaw.

Krzysztof Gulda ocenił, że wsparcie obejmuje zarówno komponenty dla energetyki jądrowej, jak i technologie odzysku surowców. Jego zdaniem takie projekty zwiększają zasób wiedzy i możliwości przemysłowych pozostających w Europie.

Inwestycja ZKS FERRUM jest zaplanowana od 22 października 2025 r. do 31 marca 2027 r. Projekt Polskiej Korporacji Recyklingu potrwa od 4 maja 2026 r. do 31 sierpnia 2027 r.

„To właśnie z takich elementów powstaje odporność gospodarcza: z fabryk, laboratoriów, kompetencji inżynierskich i technologii” – powiedział Maciej Berliński, dyrektor Centrum Projektów Strategicznych w PARP.

PARP planuje również jesienią 2026 r. uruchomienie konkursu o budżecie 500 mln zł dla przedsiębiorstw rozwijających technologie obronne. Nabór ma dotyczyć projektów wzmacniających strategiczną autonomię Unii Europejskiej oraz technologii istotnych dla bezpieczeństwa i odporności gospodarki. Ogłoszenie konkursu zaplanowano na październik, a przyjmowanie wniosków ma rozpocząć się w listopadzie.

na podstawie: parp.gov.pl.