Polskie winnice rosną w siłę. Tysiące hektarów i setki producentów

Na polskich stokach przybywa rzędów winorośli, a za nimi pojawiają się gospodarstwa, degustacje i oferta turystyczna. Branża, która przez lata pozostawała domeną pasjonatów, zyskuje coraz wyraźniejsze miejsce na rynku. Dane Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa pokazują, że rozwój obejmuje już niemal cały kraj.

Ponad 1,1 tys. hektarów winorośli w całej Polsce

Według danych KOWR z 28 września 2026 r. uprawy winorośli w Polsce zajmowały łącznie 1197,27 ha. W ewidencji znajdowało się 799 plantatorów. Największe areały odnotowano w województwach:

• lubuskim – 169,26 ha;
• małopolskim – 149,14 ha;
• dolnośląskim – 143,33 ha;
• lubelskim – 140,35 ha;
• zachodniopomorskim – 103,18 ha.

Najmniejsze uprawy znajdowały się w województwach warmińsko-mazurskim – 5,46 ha, pomorskim – 9,31 ha oraz podlaskim – 9,37 ha.

Najwięcej plantatorów działało w Małopolsce – 138. Dalej znalazły się województwa dolnośląskie z 94 plantatorami, lubuskie z 70 oraz lubelskie i podkarpackie, gdzie zarejestrowano po 67 gospodarstw.

Dane pokazują, że polskie winiarstwo nie ogranicza się już do kilku tradycyjnych obszarów. Największe skupiska nadal znajdują się na południu, południowym wschodzie i południowym zachodzie kraju, ale nowe nasadzenia pojawiają się także w innych regionach. O powodzeniu upraw decydują między innymi mikroklimat, ukształtowanie terenu, temperatura oraz długość okresu wegetacyjnego.

Przepisy otworzyły drogę małym gospodarstwom

Rozwój rynku przyspieszył po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Decyzja Rady Unii Europejskiej pozwoliła na sprzedaż win produkowanych w Polsce, co stworzyło krajowym winiarzom warunki do legalnego rozwijania działalności.

Znaczenie miały także zmiany przepisów. Nowelizacja ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. zwolniła producentów wina z własnych upraw z obowiązku prowadzenia składu podatkowego, jeśli roczna produkcja nie przekracza 1000 hl.

Kolejne ułatwienia przyniosła ustawa obowiązująca od 2011 r. Rolnicy produkujący do 100 hl wina rocznie nie musieli rejestrować działalności gospodarczej. Mogli również sprzedawać wino w miejscu jego wytworzenia bez hurtowego zezwolenia wydawanego przez marszałka województwa. Ograniczono też część obowiązków administracyjnych.

Od 7 marca 2022 r. KOWR zajmuje się mechanizmem administrowania potencjałem produkcyjnym sektora wina. Ośrodek prowadzi ewidencję winnic, zbiera informacje o planowanej produkcji i na podstawie deklaracji określa między innymi wielkość zbiorów, produkcji oraz zapasów wina i moszczów.

Do ewidencji można zgłosić wyłącznie uprawy znajdujące się w Polsce. Plantator musi mieć tytuł prawny do gruntu rolnego. Po wpisie otrzymuje zaświadczenie i numer identyfikacyjny, a sama ewidencja jest jawna i publikowana przez KOWR.

Dla osób planujących odwiedziny winnic oznacza to także łatwiejsze sprawdzenie, które uprawy są oficjalnie ujęte w rejestrze. Plantatorzy wpisani do ewidencji muszą natomiast przekazywać deklarację o zbiorach winogron do 15 stycznia każdego roku.

Produkcja rośnie, a winnice przyciągają turystów

W roku winiarskim 2025/2026 w rejestrze producentów wina znalazło się 567 podmiotów, w tym 39 z województwa wielkopolskiego. W kolejnym roku winiarskim, według stanu na 28 września 2026 r., wpisanych było już 601 producentów.

Produkcja wina w roku winiarskim 2025/2026 wyniosła 29 469,55 hl. Rok winiarski obejmuje okres od 1 sierpnia do 31 lipca następnego roku, dlatego dane dotyczące liczby producentów i wielkości produkcji odnoszą się do różnych etapów tego cyklu.

Wśród odmian uprawianych w Polsce znajdują się między innymi Solaris, Riesling, Regent, Seyval Blanc, Pinot Noir, Johanniter, Chardonnay, Rondo, Hibernal, Zweigelt, Pinot Blanc i Pinot Gris. Plantatorzy dobierają je pod kątem odporności na mróz, tempa wzrostu oraz wysokości plonów.

Jednym z przykładów łączenia uprawy winorośli z turystyką jest Wielkopolski Szlak Winnic. Tworzy go kilkanaście kameralnych, często rodzinnych gospodarstw. W Wielkopolsce tradycje winiarskie sięgają średniowiecza, gdy winorośl uprawiano w okolicach Poznania, a produkcją wina zajmowały się klasztory i opactwa. Po okresie zaniku zainteresowanie winiarstwem odrodziło się pod koniec XX wieku.

Współczesne gospodarstwa w pobliżu Poznania, Gniezna i Kalisza łączą degustacje ze zwiedzaniem zabytków oraz poznawaniem historii regionu. W całej Polsce winnice coraz częściej oferują także agroturystykę, gastronomię i wydarzenia plenerowe. Dzięki temu przychody nie zależą wyłącznie od sprzedaży butelek, a gospodarstwa mogą rozwijać kilka rodzajów działalności jednocześnie.

Producenci muszą pilnować terminów zgłoszeń

Producent planujący wyrób wina musi poinformować Dyrektora Generalnego KOWR najpóźniej dwa tygodnie przed rozpoczęciem produkcji i nie później niż 15 września danego roku winiarskiego. Rejestr producentów jest publikowany na stronie KOWR.

Do najważniejszych terminów należą:

• 15 stycznia – złożenie deklaracji o produkcji wina;
• 31 sierpnia – przekazanie informacji o zapasach wina i moszczów posiadanych 31 lipca poprzedniego roku winiarskiego.

Rozwój sektora łączy więc dwa procesy. Z jednej strony rośnie powierzchnia upraw, liczba plantatorów i wielkość produkcji. Z drugiej – działalność winiarska pozostaje powiązana z formalną ewidencją oraz obowiązkiem regularnego raportowania danych do KOWR.

na podstawie: Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.