Największy przelew z KPO wysłany. Polska czeka na ponad 55 mld zł

Ponad 55 mld zł obejmuje ostatni wniosek o płatność z Krajowego Planu Odbudowy. Pieniądze mają trafić do Polski po ocenie Komisji Europejskiej, ale wiele inwestycji już działa albo jest w trakcie realizacji. Wśród efektów programu są nowe pojazdy kolejowe, sprzęt dla szpitali, szybki internet, modernizacja szkół i projekty związane z bezpieczeństwem.

Ostatni wniosek zamyka unijną procedurę

30 września do Komisji Europejskiej przekazano dziewiąty i ostatni wniosek o płatność z KPO. Jego wartość przekracza 55 mld zł, czyli odpowiada około 23 proc. całego budżetu programu przeznaczonego dla Polski. Komisja ma ocenić dokument do 20 listopada, a przelew powinien dotrzeć do kraju do końca grudnia.

KPO opiewa na 240 mld zł. Około 150 mld zł jest już w Polsce, a kolejne 90 mld zł ma trafić do kraju przed końcem roku. Do 28 września podpisano ponad 1 mln 137 tys. umów o łącznej wartości przekraczającej 234,998 mld zł.

Minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz oceniła podczas konferencji podsumowującej program, że mimo dwuletniego opóźnienia udało się zrealizować jego założenia. Podkreśliła też wpływ inwestycji na gospodarkę.

„KPO stało się motorem rozwojowym Polski” – powiedziała Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, cytowana przez serwis gov.pl Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.

Wcześniejszy, ósmy wniosek ma przynieść Polsce 34,5 mld zł na początku października. Ostatni dokument nie oznacza natychmiastowego zakończenia wszystkich przedsięwzięć. Część projektów jest już prowadzona, a kolejne będą realizowane jeszcze przez kilka lat.

Kolej, szpitale i internet to najbardziej widoczne efekty

Program objął 54 reformy i 272 kamienie milowe oceniane przez Komisję Europejską. Środki przeznaczono między innymi na transport, ochronę zdrowia, edukację, cyfryzację, energetykę i rolnictwo.

Wśród przedstawionych rezultatów znalazły się:

• 35 tys. miejsc w nowych lub zmodernizowanych placówkach opieki nad dziećmi do lat 3, z planem zwiększenia tej liczby do około 47 tys.;
• termomodernizacja 552 budynków edukacyjnych;
• wsparcie dla 98 szpitali w obszarze onkologii i 382 placówek zajmujących się kardiologią;
• zakup ponad 1300 urządzeń dla szpitali;
• 1908 autobusów i tramwajów, w tym 543 pojazdów dla komunikacji podmiejskiej;
• odbiór 525 pojazdów kolejowych oraz modernizacja lub rewitalizacja 583 km linii;
• budowa 15 obwodnic i likwidacja 305 niebezpiecznych punktów na drogach;
• doprowadzenie szybkiego internetu do ponad 540 tys. lokali;
• 465 tys. domów z wymienionym źródłem ciepła, instalacją odnawialnych źródeł energii albo przeprowadzoną termomodernizacją.

W obszarze zdrowia podpisano umowy dotyczące blisko 1500 projektów. Z kolei na terenach wiejskich zawarto 635 umów związanych z gospodarką wodno-kanalizacyjną. Ponad 120 Branżowych Centrów Umiejętności przeszkoliło ponad 33 tys. pracowników.

Ministerstwo Cyfryzacji wskazało, że w ramach KPO przekazano szkołom 735 tys. laptopów i tabletów, a nauczycielom przyznano ponad 521 tys. bonów na laptopy. 12 tys. szkół wyposażono w laboratoria sztucznej inteligencji, uruchomiono też 100 nowych lub zmodernizowanych e-usług publicznych. Na cyberodporność państwa przeznaczono ponad 1 mld zł.

„Największą wartością KPO w obszarze cyfrowym nie jest pojedynczy projekt. Jest nią skala równoległej modernizacji wielu elementów państwa” – powiedział wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka, cytowany przez gov.pl Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.

KPO finansuje także energetykę i bezpieczeństwo

Ponad 100 mld zł z programu skierowano na działania związane z klimatem i środowiskiem. Pieniądze wspierają między innymi magazyny energii, modernizację sieci elektroenergetycznych oraz rozwój elektromobilności. Na Fundusz Wsparcia Energetyki przeznaczono 70 mld zł, a 4,5 mld zł trafiło na fabrykę polskiego samochodu elektrycznego.

Finansowanie otrzymały także projekty morskiej energetyki wiatrowej:

• Baltic Power dostał 900 mln zł pożyczki;
• Baltica 2 otrzymała ponad 5,6 mld zł pożyczki;
• w Gdańsku powstał port instalacyjny, a porty serwisowe w Łebie, Ustce i Darłowie zostały zmodernizowane.

Według przedstawionych danych energia z nowych farm wiatrowych na Bałtyku może docierać do 7,1 mln gospodarstw domowych. Infrastruktura portowa ma służyć również zadaniom związanym z bezpieczeństwem i obronnością.

Polska jako jedyne państwo Unii Europejskiej wydzieliła w KPO środki na Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności. To ponad 23,5 mld zł na schrony, drogi ewakuacyjne, kolej wykorzystywaną do mobilności wojskowej oraz rozwój przemysłu.

W ciągu niespełna dwóch miesięcy od uruchomienia naboru przez Bank Gospodarstwa Krajowego złożono 226 wniosków na blisko 21 mld zł. Wnioski obejmują między innymi miejsca schronienia dla ludności cywilnej, tabor kolejowy, drogi o podwójnym zastosowaniu i cyberbezpieczeństwo. Pierwsze umowy pożyczkowe mają zostać zawarte jesienią, a pierwsze inwestycje kapitałowe w polskie technologie są planowane na pierwszą połowę 2027 roku.

Program zmieniano sześciokrotnie, aby dostosować go do aktualnych potrzeb. Zwiększono między innymi środki na opiekę długoterminową, gospodarkę wodno-kanalizacyjną i rolnictwo. Wprowadzono też instrument, który ma wygenerować około 7 mld zł dodatkowych kredytów dla małych i średnich firm.

Dla odbiorców końcowych oznacza to, że skutki KPO nie ograniczą się do momentu wypłaty ostatniej transzy. Modernizacja kolei, szkół, szpitali, sieci energetycznych i infrastruktury cyfrowej będzie widoczna także wtedy, gdy unijna procedura płatności zostanie już zamknięta.

na podstawie: gov.pl (MFiPR).