Ratownicy medyczni chcą zrzec się uprawnień. Przepisy im nie pozwalają

Ratownik, który na stałe przestał pracować w zawodzie, nadal może być związany z samorządem zawodowym i ponosić związane z tym obowiązki. Problem dotyczy prawa wykonywania zawodu, którego obecne przepisy nie pozwalają dobrowolnie się zrzec. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę, że takie rozwiązanie różni ratowników medycznych od przedstawicieli innych zawodów medycznych. Krajowa Rada Ratowników Medycznych przyznała, że przepisy wymagają zmiany.

Ratownik kończy pracę, ale nie może zamknąć sprawy jednym oświadczeniem

Ustawa o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych nie przewiduje procedury, która pozwalałaby dobrowolnie zrezygnować z prawa wykonywania zawodu. Oznacza to, że osoba trwale odchodząca z pracy jako ratownik nadal pozostaje członkiem samorządu zawodowego.

Z tym statusem wiążą się między innymi składki członkowskie oraz obowiązki określone w przepisach. Ich niewykonywanie może prowadzić do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Dla osób, które nie zamierzają już wracać do zawodu, brak możliwości formalnego zakończenia tej relacji oznacza więc nie tylko problem administracyjny, lecz także dalsze zobowiązania.

Znaczenie sprawy wzrosło wraz z uruchamianiem Rejestru Ratowników Medycznych. Rejestr porządkuje informacje dotyczące osób uprawnionych do wykonywania zawodu, dlatego potrzeba jasnego określenia statusu tych, którzy definitywnie z niego zrezygnowali, stała się bardziej widoczna.

RPO wskazał, że podobne mechanizmy istnieją w odniesieniu do innych zawodów medycznych. Możliwość wygaśnięcia prawa wykonywania zawodu, między innymi po złożeniu odpowiedniego oświadczenia albo zaprzestaniu pracy, przewidziano dla pielęgniarek, położnych, fizjoterapeutów i lekarzy.

RPO i samorząd ratowników wskazują tę samą lukę

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich zwróciło uwagę, że możliwość zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu była rozważana podczas wcześniejszych prac nad ustawą, ale ostatecznie nie trafiła do przyjętych przepisów. W związku ze skargami ratowników dyrektor Zespołu Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego Anna Białek poprosiła prezesa Krajowej Rady Ratowników Medycznych o stanowisko.

Odpowiedź przekazana 10 września 2026 roku przez prezesa KRRM Mateusza Komzę potwierdziła zastrzeżenia RPO. Samorząd uznał, że ustawa powinna wprost dopuścić dobrowolne zrzeczenie się prawa wykonywania zawodu i określić skutki takiej decyzji.

Krajowa Rada Ratowników Medycznych zaznaczyła, że dotąd nie prowadziła indywidualnych postępowań dotyczących zrzeczenia się uprawnień. Nie wypracowano więc procedury, którą można byłoby zastosować w takich sprawach. Z punktu widzenia ratowników oznacza to, że obecnie nie ma formalnej ścieżki pozwalającej zakończyć członkostwo w samorządzie wyłącznie z powodu trwałego odejścia z zawodu.

Rada zadeklarowała współpracę z Rzecznikiem Praw Obywatelskich i Ministrem Zdrowia przy przygotowaniu zmian legislacyjnych. Poinformowała także o własnych propozycjach dotyczących funkcjonowania zawodu ratownika medycznego oraz jego samorządu. Ostateczne rozwiązanie wymaga jednak zmiany ustawy, a nie tylko stworzenia wewnętrznej procedury przez samorząd.

na podstawie: Rzecznik Praw Obywatelskich.