Metro nie dla każdego. Raport CUPT wskazuje, jak wybierać transport dla aglomeracji

Budowa metra przestaje być oczywistym symbolem nowoczesnego miasta, a staje się jednym z wariantów do dokładnego policzenia. Centrum Unijnych Projektów Transportowych przeanalizowało potrzeby 12 największych polskich aglomeracji, biorąc pod uwagę nie tylko liczbę pasażerów, lecz także koszty utrzymania, możliwości budżetowe i bezpieczeństwo. Wnioski są jednoznaczne: nie ma jednej technologii odpowiedniej dla wszystkich. O wyborze powinny decydować dane, a nie prestiż inwestycji.

CUPT porównało metro, kolej i inne systemy szynowe

Raport przygotowany na zlecenie Ministra Infrastruktury dotyczy zasadności budowy metra oraz innych wysokoprzepustowych systemów transportu szynowego. Analiza obejmuje 12 największych polskich aglomeracji. Autorzy sprawdzali, jakie rozwiązania mogą przynieść najlepszy efekt społeczny i gospodarczy bez nadmiernego obciążania budżetów samorządowych.

W badaniu uwzględniono rosnącą liczbę podróży, potrzebę ograniczania emisji w transporcie oraz wymagania związane z odpornością infrastruktury. Znaczenie miały również możliwości późniejszego finansowania eksploatacji. Dla pasażerów oznacza to, że sama budowa nowej linii nie jest jedynym kosztem – równie istotne będzie jej wieloletnie utrzymanie.

CUPT wykorzystało kilka narzędzi analitycznych:

• Zintegrowany Model Ruchu posłużył do prognozowania potoków pasażerskich w perspektywie 2025 i 2050 roku.
• Benchmarking objął porównanie polskich aglomeracji z bazą 34 metropolii Unii Europejskiej.
• Scoring urbanistyczno-transportowy pozwolił ocenić między innymi gęstość zabudowy, układ sieci i potencjał rozwojowy w skali od 0 do 100 punktów.
• Analiza kosztów i korzyści oraz wydatków operacyjnych obejmowała także zdolność samorządów do utrzymania infrastruktury.
• Ocena ryzyk dotyczyła odporności klimatycznej, warunków geologicznych oraz funkcji obronnych i podwójnego zastosowania.

Takie podejście ma ograniczyć sytuacje, w których miasto wybiera kosztowny system, choć podobny efekt komunikacyjny można osiągnąć dzięki rozbudowie kolei aglomeracyjnej, tramwajów lub innych elementów transportu zbiorowego.

Decyzje o miliardowych inwestycjach mają opierać się na danych

CUPT podkreśla, że publikacja raportu nie kończy dyskusji o przyszłości transportu. Ma być początkiem rozmów między administracją rządową, samorządami, ekspertami i branżą. Każda aglomeracja może potrzebować odrębnej ścieżki rozwoju, zależnej od gęstości zabudowy, układu istniejących połączeń, prognoz demograficznych i dostępnych pieniędzy.

„Dzisiejsza premiera raportu to nie zamknięcie tematu, ale dopiero początek szerokiego dialogu o tym, jak mądrze i odpowiedzialnie rozwijać transport w polskich miastach” – powiedziała Joanna Lech, dyrektor CUPT.

W dalszej części wypowiedzi zaznaczyła, że decyzje dotyczące inwestycji liczonych w miliardach złotych powinny wynikać z twardych danych, a nie z emocji. CUPT deklaruje wsparcie analityczne zarówno dla Ministerstwa Infrastruktury, jak i samorządów, które będą chciały szczegółowo ocenić swoje potrzeby.

Samorządy mogą otrzymać wsparcie przy wyborze technologii

Centrum Unijnych Projektów Transportowych zapowiada współpracę ze środowiskiem samorządowym, naukowym i branżowym. Zespół analityczny ma pomagać nie tylko przy interpretacji raportu, ale również podczas przygotowywania kolejnych analiz i planów inwestycyjnych.

Wśród proponowanych form wsparcia znalazły się:

• warsztaty i konsultacje dla jednostek samorządu terytorialnego,
• pogłębione mikroanalizy przygotowywane dla zainteresowanych aglomeracji,
• pomoc metodologiczna przy ocenie wariantów finansowania,
• wsparcie w prognozowaniu ruchu i obliczaniu kosztów eksploatacji.

Dla pasażerów najważniejszym skutkiem takiego podejścia może być lepsze dopasowanie inwestycji do codziennych tras i rzeczywistego popytu. Raport nie przesądza, że metro powinno powstać w konkretnym mieście. Pokazuje natomiast, że zanim zapadnie decyzja o budowie, trzeba porównać wszystkie dostępne rozwiązania – wraz z kosztami ich późniejszego funkcjonowania.

na podstawie: cupt.gov.pl.