RPO chce zmian w asystencji i będzie monitorować prawo do azylu

Podczas rozmowy w TVP Info Sylwia Gregorczyk-Abram wskazała sprawy, które mają wyznaczać pracę Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Wśród nich znalazły się prawa osób z niepełnosprawnościami, legalizacja pobytu obywateli Ukrainy oraz narastająca mowa nienawiści. Rzecznik zapowiedziała również dalsze sprawdzanie, czy ograniczenia prawa do ubiegania się o azyl są zgodne z Konstytucją i zobowiązaniami międzynarodowymi Polski.

Asystencja osobista nie obejmuje wszystkich potrzebujących

Jednym z głównych tematów wskazanych przez Rzecznik są prawa osób z niepełnosprawnościami. Sylwia Gregorczyk-Abram podkreślała, że ta dziedzina ma dla niej znaczenie nie tylko zawodowe, lecz także osobiste. Chodzi nie wyłącznie o pojedyncze interwencje, ale o rozwiązania, które pozwolą osobom wymagającym wsparcia bezpiecznie funkcjonować również wtedy, gdy zabraknie ich rodziców lub dotychczasowych opiekunów.

W tym kontekście wymieniła mieszkania treningowe, usługi pomagające w samodzielnym życiu oraz współpracę samorządów z organizacjami społecznymi. Takie rozwiązania mogą mieć szczególne znaczenie dla rodzin, które dziś same organizują codzienną opiekę i nie wiedzą, jak będzie wyglądała przyszłość bliskiej osoby.

Rzecznik odniosła się także do uchwalonej ustawy o asystencji osobistej. Oceniła ją jako krok w dobrym kierunku, ale zaznaczyła, że przepisy nadal nie odpowiadają w pełni standardom wynikającym z Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami.

Zastrzeżenia dotyczą między innymi liczby godzin wsparcia oraz kryteriów wieku. Obecne rozwiązania mogą wykluczać część osób, które potrzebują pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Oznacza to, że sama możliwość skorzystania z asystenta nie przesądza jeszcze o rzeczywistym dostępie do wystarczającego wsparcia – decydują również limity i warunki zapisane w ustawie.

Biuro RPO zajmuje się coraz większą liczbą spraw pobytowych

Podczas programu Rzecznik mówiła też o sprawach, które najczęściej trafiają do Biura RPO. Zakres jego działań obejmuje cały katalog problemów związanych z konstytucyjnymi prawami i wolnościami, ale w ostatnim czasie wyraźnie widoczne są sprawy dotyczące legalizacji pobytu obywateli Ukrainy oraz statusu UKR.

Dla osób objętych tym statusem kwestie formalne mogą decydować o możliwości legalnego pobytu i korzystania z przysługujących uprawnień. Dlatego zmiany przepisów lub problemy z ich stosowaniem trafiają do instytucji, która bada, czy organy państwa działają zgodnie z prawem i standardami ochrony praw człowieka.

Rzecznik zwróciła również uwagę na nasilającą się mowę nienawiści. Jej zdaniem skala tego zjawiska wymaga zdecydowanej reakcji instytucji publicznych. Wskazanie tego problemu obok spraw pobytowych pokazuje szeroki zakres interwencji Biura RPO – od decyzji administracyjnych dotyczących cudzoziemców po ochronę ludzi przed wrogością i dyskryminacją.

Ograniczenia prawa do azylu będą sprawdzane pod kątem Konstytucji

Osobny wątek rozmowy dotyczył prawa do ubiegania się o ochronę międzynarodową. Sylwia Gregorczyk-Abram zapowiedziała utrzymanie stanowiska prezentowanego wcześniej przez Biuro RPO. Zgodnie z nim każde ograniczenie tego prawa powinno być oceniane zarówno pod kątem Konstytucji RP, jak i międzynarodowych zobowiązań Polski.

Rzecznik zadeklarowała dalsze monitorowanie działań państwa w tej dziedzinie. Biuro ma reagować na rozwiązania, które mogą budzić zastrzeżenia z punktu widzenia ochrony praw człowieka. Dla osób szukających ochrony oznacza to, że zgodność nowych regulacji ze standardami prawnymi będzie nadal przedmiotem kontroli niezależnego organu.

W rozmowie pojawiła się także kwestia współpracy z najwyższymi organami państwa. Rzecznik zadeklarowała otwartość na dialog z Prezydentem RP oraz innymi instytucjami publicznymi. Wskazane przez nią priorytety obejmują więc zarówno codzienne problemy osób z niepełnosprawnościami i cudzoziemców, jak i ocenę działań państwa z perspektywy konstytucyjnych praw i wolności.

na podstawie: Rzecznik Praw Obywatelskich.