Po zakończeniu inwigilacji obywatel ma prawo poznać zebrane o nim dane

Grafika informacyjna Urzędu Ochrony Danych Osobowych z ikonami i napisem STANOWISKO.

FOT. Urząd Ochrony Danych Osobowych

Po zakończeniu działań służb może pozostać pytanie, na które zainteresowana osoba nie zna odpowiedzi: czy była inwigilowana i jakie informacje o niej zgromadzono? Prezes UODO Mirosław Wróblewski uważa, że po ustaniu czynności operacyjnych obywatel powinien móc uzyskać takie dane. Sprawa dotyczy dziennikarki, której odmówiły Policja, ABW i CBA. Apelację rozpoznaje sąd drugiej instancji, więc stanowisko prezesa nie przesądza o wyniku postępowania.

Odmowa służb stała się przedmiotem sporu o prywatność

Dziennikarka „Gazety Wyborczej” domagała się informacji o danych zbieranych na jej temat przez Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Centralne Biuro Antykorupcyjne w latach 2012–2016. Wcześniej zwróciła się do szefów tych służb, ale nie otrzymała odpowiedzi. W pozwie wskazała, że odmowa naruszyła jej dobra osobiste, w tym prawo do informacji o zgromadzonych danych.

Sąd pierwszej instancji uznał, że odmowa nie była bezprawna, ponieważ przepisy pozwalają służbom nie udzielić takich informacji. Jednocześnie zwrócił uwagę na problem: bez wiedzy, czy była objęta działaniami operacyjnymi, dziennikarka nie może ustalić, czy doszło do naruszenia jej praw. Sąd wskazał, że sytuacja może dotykać prawa do prywatności oraz konstytucyjnej autonomii informacyjnej.

W uzasadnieniu przywołał postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 25 stycznia 2006 r. Zgodnie z nim ustawa o Policji nie wyklucza poinformowania osoby o przeprowadzonej wobec niej kontroli. Całkowite wyłączenie takiej możliwości mogłoby naruszać prawo dostępu do dotyczących jej dokumentów urzędowych i zbiorów danych. Sąd zaznaczył jednak, że nie ma dostępu do informacji niejawnych, a ustalenie warunków przekazywania takich danych uznał za zadanie ustawodawcy.

Najświeższe wiadomości z Polski czekają na stronie głównej pl.news.

UODO opowiada się za dostępem po zakończeniu operacji

W postępowaniu odwoławczym Mirosław Wróblewski przedstawił istotny pogląd na podstawie art. 99 RODO. Uznał, że sprawa ma znaczenie wykraczające poza indywidualny przypadek: dotyczy interesu publicznego, ochrony danych i przyszłych działań służb jako administratorów danych.

Według prezesa UODO osoba, wobec której zakończono czynności operacyjne, powinna móc dowiedzieć się, czy była nimi objęta i jaki zakres informacji o niej zebrano. Wróblewski nie zgodził się z oceną sądu pierwszej instancji, że obecne przepisy nie dają podstaw do uzyskania takiej wiedzy.

„Co do zasady, wszystkie zgromadzone i przetwarzane przez władze publiczne dane o jednostce – chociażby nawet nie tworzyły jednego zorganizowanego zbioru – powinny być udostępniane tej osobie, jeżeli wystąpi ze stosownym żądaniem” – napisał Mirosław Wróblewski, prezes UODO, w istotnym poglądzie.

Prezes UODO wskazał też, że sąd, rozpatrując sprawę, powinien brać pod uwagę przepisy Konstytucji i wiążące Polskę konwencje międzynarodowe. W jego ocenie możliwa jest wykładnia ustawy o Policji zgodna z konstytucyjnymi gwarancjami, a sądy mogą pominąć przepisy ustawowe sprzeczne z Konstytucją.

Znaczenie ma moment przekazania informacji

Wróblewski powołał się również na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 6 października 2020 r. TSUE wskazał, że osoby, których dane o ruchu i lokalizacji są gromadzone w czasie rzeczywistym, powinny być informowane w ramach krajowych procedur wtedy, gdy nie zagraża to zadaniom właściwych organów.

To rozróżnienie wyznacza granicę omawianego stanowiska: dotyczy ono dostępu do informacji po zakończeniu działań operacyjnych. W przypadku bieżących czynności moment poinformowania może zależeć od tego, czy ujawnienie danych zagroziłoby realizacji zadań służb.

Sprawa dziennikarki jest rozpatrywana przez sąd drugiej instancji. Pogląd prezesa UODO przedstawia stanowisko w kwestii dostępu do danych, ale nie jest wyrokiem rozstrzygającym apelację.

na podstawie: Urząd Ochrony Danych Osobowych.

Ilustracja wykorzystana w artykule została pobrana z zewnętrznego źródła (Urząd Ochrony Danych Osobowych). W przypadku zastrzeżeń dotyczących praw do zdjęcia prosimy o kontakt.

Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę

Treści na stronie są opracowywane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji

Ostatnie Artykuły