UODO upomniał blisko 90 szefów sądów i prokuratur. Dane mają zostać usunięte

Informacje o przynależności sędziów i prokuratorów do stowarzyszeń, fundacji czy partii znalazły się w centrum sporu o granice jawności. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosław Wróblewski nałożył upomnienia na blisko 90 prezesów sądów i szefów prokuratur. Nakazał też usunąć dane zebrane w oświadczeniach. Sprawa dotyczy przepisów tzw. ustawy kagańcowej.

Obowiązek składania oświadczeń wprowadzono w 2019 r. Nowelizacja nakazywała sędziom i prokuratorom ujawniać między innymi członkostwo w zrzeszeniach, a ich oświadczenia miały trafiać do Biuletynów Informacji Publicznej sądów i prokuratur.

Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar zwrócił uwagę, że publikacja może naruszać prywatność i ochronę danych. Wskazywał, że informacje o działalności społecznej mogą ujawnić także poglądy polityczne, przekonania czy orientację seksualną. Jego wniosek doprowadził do wszczęcia postępowania przez UODO.

Oświadczenia w BIP mogły ujawniać informacje wrażliwe

W 2020 r. ówczesny prezes UODO Jan Nowak umorzył postępowanie. Uznał, że przetwarzanie danych wynika z obowiązku nałożonego ustawą. RPO zaskarżył tę decyzję do sądu administracyjnego, a w 2021 r. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przełom przyniósł wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2023 r. w sprawie C-204/21. TSUE stwierdził, że przepisy nakładające obowiązek składania oświadczeń naruszały prawo do prywatności i ochrony danych osobowych. W maju 2024 r. Mirosław Wróblewski przedstawił NSA nowe stanowisko UODO. Wskazał, że sama obecność przepisu w polskiej ustawie nie wystarcza, by uzasadnić ingerencję w prywatność.

„Przepis krajowy musi spełniać kryteria jakościowe, to jest służyć realizacji celu leżącego w interesie publicznym oraz być proporcjonalny do wyznaczonego, prawnie uzasadnionego celu” – powiedział Mirosław Wróblewski, prezes UODO.

Według oceny prezesa UODO przepisy nie określały celu zbierania tych danych ani ich publikowania w BIP. Nie wskazywały też, jak długo informacje mają być przechowywane.

Najświeższe wiadomości z Polski czekają na stronie głównej pl.news.

NSA przesądził, że samo przechowywanie danych także narusza prawo

W 2025 r. NSA uchylił decyzję o umorzeniu postępowania oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który ją podtrzymał. Sąd uznał, że nie było podstaw do stwierdzenia, iż ustawa legalizowała zbieranie, przetwarzanie i publikowanie danych o członkostwie sędziów i prokuratorów w partiach, zrzeszeniach lub fundacjach.

W odpowiedzi na orzeczenia część prezesów sądów i szefów prokuratur zarządziła zawieszenie publikacji oświadczeń albo usunięcie ich z BIP. Działo się to od lipca 2024 r. do października 2025 r. W niektórych miejscach oświadczenia nadal były dostępne, między innymi w BIP Sądu Najwyższego i Ministerstwa Sprawiedliwości.

NSA wskazał, że nielegalne było każda forma przetwarzania tych danych, również ich przechowywanie. Dlatego nakaz UODO dotyczy nie tylko usunięcia oświadczeń z publicznych stron, ale też danych pozostających w zasobach administratorów.

na podstawie: Urząd Ochrony Danych Osobowych.