Polska najszybciej poprawia praworządność na świecie. Raport pokazuje skalę zmiany

W najnowszym zestawieniu Polska znalazła się w światowej czołówce państw, które w ostatnich latach poprawiły standardy praworządności. W czasie gdy większość badanych krajów notuje spadki, polski wynik rośnie – zarówno w ogólnej ocenie, jak i w obszarze kontroli nad władzą. To ranking dotyczący instytucji, ale jego skutki obejmują także bezpieczeństwo prawne obywateli, działanie sądów i warunki prowadzenia gospodarki.

W edycji World Justice Project Rule of Law Index 2026 Polska zajęła 32. miejsce wśród 143 państw i jurysdykcji. Uzyskała 0,67 punktu w skali od 0 do 1. Największa zmiana dotyczy jednak nie samej pozycji w tabeli, lecz dynamiki wyniku: od 2023 roku wskaźnik dla Polski zwiększył się o 4,22 proc. To najwyższy trzyletni wzrost odnotowany w całym badaniu.

„Praworządność to nie jest abstrakcyjny spór prawników. To bezpieczeństwo każdego obywatela w sądzie, pewność obrotu gospodarczego i stabilność portfeli Polaków” – powiedział minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Polska poprawia wynik, gdy większość państw notuje spadki

Dane z raportu pokazują wyraźny kontrast. W 62 proc. badanych państw poziom praworządności się pogorszył. To dziewiąty kolejny rok, w którym krajów z gorszym wynikiem jest więcej niż tych, które odnotowały poprawę.

Największe problemy dotyczą sądownictwa i ochrony praw obywatelskich. W 64 proc. państw pogorszyła się sytuacja w sądownictwie cywilnym, a w 58 proc. – w karnym. W 63 proc. krajów osłabła zdolność sądów do kontrolowania działań władzy wykonawczej.

Na tym tle Polska odnotowała poprawę między innymi w dostępności sądownictwa cywilnego, a także w równym traktowaniu i przeciwdziałaniu dyskryminacji. Autorzy badania wiążą zmianę z odbudową demokratycznych mechanizmów kontroli oraz zabezpieczeń instytucjonalnych.

W szczegółowym obszarze ograniczania władzy rządu i niezależnego nadzoru nad instytucjami polski wynik wzrósł od 2023 roku o ponad 16 proc. Minister sprawiedliwości wskazywał, że mocniejsze instytucje mają także znaczenie dla gospodarki.

„Państwa z wynikiem powyżej 0,66 utrzymują wysoki rating inwestycyjny i niższe koszty obsługi długu, a kraje przekraczające próg 0,60 skutecznie chronią obywateli przed skokami inflacji” – podkreślił Waldemar Żurek.

Codziennie nowe informacje z Polski publikujemy na pl.news.

Odbudowa sądów i instytucji nadal pozostaje niedokończona

Poprawa pozycji Polski w rankingu rozpoczęła się w 2024 roku. Wtedy kraj po raz pierwszy od ośmiu lat awansował w zestawieniu World Justice Project. Najnowsze dane potwierdzają utrzymanie tego kierunku, ale nie oznaczają zakończenia zmian.

W grupie 31 państw Unii Europejskiej, EFTA i Ameryki Północnej Polska zajmuje 24. miejsce. Dalsze działania mają dotyczyć między innymi:

• reformy Krajowej Rady Sądownictwa,
• uregulowania statusu sędziów powołanych z udziałem KRS ukształtowanej po 2017 roku,
• wykonywania orzeczeń trybunałów europejskich,
• usprawnienia pracy sądów.

Założeniem tych zmian jest zapewnienie obywatelom dostępu do niezależnego, bezstronnego i sprawnie działającego sądu. Dla osoby prowadzącej spór cywilny, dochodzącej swoich praw albo oczekującej na rozstrzygnięcie sprawy oznacza to przede wszystkim przewidywalność procedur i większą ochronę przed arbitralnymi decyzjami.

Osiem obszarów oceny państwa prawa

Rule of Law Index jest corocznym badaniem przygotowywanym przez World Justice Project. Raport nie ogranicza się do oceny samych sądów. Analizuje osiem obszarów funkcjonowania państwa:

• ograniczenia władzy rządowej,
• brak korupcji,
• otwartość instytucji publicznych,
• ochronę praw podstawowych,
• bezpieczeństwo,
• skuteczność egzekwowania prawa,
• sądownictwo cywilne,
• sądownictwo karne.

Edycja 2026 obejmuje 143 państwa i jurysdykcje. Jej wyniki oparto na ponad 215 tys. badań gospodarstw domowych oraz 3400 ankietach przeprowadzonych wśród prawników i ekspertów. Dzięki temu ranking pokazuje nie tylko formalne przepisy, lecz także ocenę działania instytucji i doświadczenia osób, które mają z nimi kontakt.

na podstawie: Dolnośląski Urząd Wojewódzki.