Dziecko trafia do ośrodka razem z rodzicem. RPO pyta o prawo do sądu

Decyzja dotycząca rodzica może przesądzić także o pobycie dziecka w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, choć małoletni często nie jest uznawany za stronę postępowania. Rzecznik praw obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła się w tej sprawie do ministra Marcina Kierwińskiego. Chodzi o rodziny ubiegające się o ochronę międzynarodową i o to, czy dzieci mają zapewnioną własną ochronę prawną.

Decyzja wobec rodzica obejmuje także dziecko

Do Biura RPO trafiają sprawy rodzin cudzoziemców umieszczonych w strzeżonych ośrodkach. Analiza dokumentów sądowych i skarg wskazuje, że małoletni pozostający pod opieką rodziców albo innych opiekunów prawnych zwykle nie otrzymują statusu strony w postępowaniach dotyczących pobytu w ośrodku.

Jednocześnie sądowa decyzja wobec rodzica lub opiekuna obejmuje również towarzyszące mu dziecko. W efekcie rozstrzygnięcie wpływa bezpośrednio na wolność małoletniego, mimo że dziecko nie ma własnej pozycji procesowej w sprawie.

Według ustaleń RPO taka praktyka jest powszechna. W części orzeczeń sądy wprost wskazują, że dzieci nie są stronami postępowania. Oznacza to, że ich sytuacja może zostać rozstrzygnięta w ramach sprawy dotyczącej dorosłego opiekuna.

Różnica między dzieckiem z opiekunem a małoletnim bez opieki

Problem dotyczy także reprezentacji procesowej. Małoletni cudzoziemcy przebywający z rodzicami lub opiekunami nie mają w takich sprawach własnego przedstawiciela, który mógłby przedstawić sądowi ich sytuację i interesy.

Inaczej przepisy traktują małoletnich cudzoziemców pozbawionych opieki. W ich przypadku przewidziano reprezentację przez kuratora. Rzecznik zwraca uwagę, że podobnego, jednoznacznego rozwiązania nie wskazano wobec dzieci umieszczanych w ośrodku razem z opiekunem prawnym.

Dla rodziny oznacza to istotną różnicę: dorosły może zaskarżać decyzję dotyczącą własnego pobytu, ale dziecko, którego wolność również zostaje ograniczona, nie musi mieć odrębnej możliwości przedstawienia swojego stanowiska.

RPO oczekuje stanowiska ministra

Sylwia Gregorczyk-Abram wskazuje, że przepisy nie przesądzają jednoznacznie, iż małoletni cudzoziemiec umieszczany w ośrodku wraz z opiekunem nie powinien być stroną postępowania. W ocenie RPO rodzi to pytania o zgodność obecnej praktyki z konstytucyjnym prawem do sądu oraz standardami prawa międzynarodowego.

Rzecznik zwróciła się do ministra spraw wewnętrznych i administracji o ocenę, czy postępowania dotyczące umieszczania dzieci wraz z opiekunami w strzeżonych ośrodkach spełniają wymogi prawa do sądu. Odpowiedź ma dotyczyć zarówno statusu małoletnich, jak i ich ochrony procesowej.

na podstawie: Rzecznik Praw Obywatelskich.