Satelity pomogą chronić Polskę przed powodzią i suszą. Jest porozumienie

Dane z orbity mają wesprzeć ochronę przeciwpowodziową, ocenę ryzyka suszy i nadzór nad infrastrukturą hydrotechniczną. W Warszawie Polska Agencja Kosmiczna oraz Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie podpisały porozumienie, które ma połączyć obserwacje satelitarne z pomiarami hydrologicznymi i analizami terenowymi. Chodzi o to, by szybciej uzyskiwać wiarygodne informacje o zmianach w środowisku i wykorzystywać je przy decyzjach dotyczących bezpieczeństwa wodnego.

Obserwacje z orbity uzupełnią dane z rzek i zbiorników

Porozumienie podpisano podczas uroczystości 12 października. Dokument sygnowali dr Marta Wachowicz, prezes Polskiej Agencji Kosmicznej, oraz Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Współpraca obejmie monitorowanie zlewni, dolin rzecznych, zbiorników wodnych oraz obszarów zagrożonych powodzią lub suszą. Satelity pozwalają analizować rozległe tereny i śledzić zmiany, których sprawdzenie wyłącznie za pomocą pomiarów naziemnych mogłoby wymagać więcej czasu i środków.

Dane satelitarne nie zastąpią pomiarów hydrologicznych ani kontroli terenowych. Ich połączenie może jednak dać służbom i administracji szerszy obraz sytuacji, a także wskazać miejsca wymagające dokładniejszej weryfikacji.

„Dane satelitarne pozwolą nam jeszcze skuteczniej przewidywać zagrożenia, szybciej reagować na sytuacje kryzysowe i trafniej planować działania” – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Ważną rolę ma odegrać Narodowy System Informacji Satelitarnej. System rozwijany przez Polską Agencję Kosmiczną udostępnia zobrazowania, produkty informacyjne i narzędzia analityczne dla administracji publicznej. W gospodarce wodnej mogą być wykorzystywane między innymi dane dotyczące zasięgu wód, wilgotności gleby, stanu roślinności oraz zmian pokrycia terenu.

Współpraca ma pomóc dopasować rozwój systemu do potrzeb instytucji zajmujących się wodami. Oznacza to odejście od samego dostępu do obrazów satelitarnych na rzecz usług, które dostarczają gotowych informacji przydatnych przy planowaniu i działaniach operacyjnych.

Radar pokaże zalane tereny także nocą i podczas zachmurzenia

Jednym z głównych zastosowań będą analizy związane z powodziami. Satelitarne obserwacje radarowe mogą dostarczać danych niezależnie od pory dnia, a także przy zachmurzeniu. Dzięki temu stanowią uzupełnienie obserwacji naziemnych w czasie intensywnych opadów i wezbrań rzek.

Takie analizy mogą pomóc określić zasięg zalania, śledzić jego zmiany i dokumentować skutki powodzi. W połączeniu z danymi hydrologicznymi oraz modelami prognostycznymi zwiększą zakres informacji dostępnych przy ocenie ryzyka powodziowego. Dla osób odpowiedzialnych za działania ratownicze i zarządzanie infrastrukturą oznacza to możliwość szybszego wytypowania obszarów wymagających sprawdzenia.

Porozumienie obejmuje również obserwację zjawisk lodowych na rzekach. Dane satelitarne mogą pokazywać powstawanie i ustępowanie pokrywy lodowej, dostarczając dodatkowych informacji wykorzystywanych podczas działań operacyjnych.

Drugim istotnym obszarem będzie przeciwdziałanie skutkom suszy. Analiza wilgotności gleby, kondycji roślinności, sposobu użytkowania terenu i powierzchni wód może wspierać ocenę zagrożenia oraz planowanie retencji i działań dostosowujących gospodarkę wodną do ekstremalnych zjawisk pogodowych.

„Technologie kosmiczne nie są już wyłącznie domeną badań naukowych i eksploracji przestrzeni kosmicznej” – powiedziała dr Marta Wachowicz, prezes Polskiej Agencji Kosmicznej.

Satelity wesprą także nadzór nad wałami i zbiornikami

Dane z obserwacji Ziemi znajdą zastosowanie przy planowaniu inwestycji hydrotechnicznych, utrzymaniu wód i monitorowaniu otoczenia urządzeń wodnych. Analizowane mogą być między innymi zmiany zagospodarowania dolin rzecznych, przekształcenia środowiska oraz rozwój zabudowy na obszarach ważnych dla gospodarki wodnej.

Jedną z wykorzystywanych metod może być interferometria radarowa, znana jako InSAR. Pozwala ona monitorować pionowe i poziome deformacje budowli piętrzących, innych urządzeń hydrotechnicznych oraz powierzchni terenu w rejonie zbiorników przeciwpowodziowych. Wyniki takich analiz mogą uzupełniać tradycyjne pomiary i badania diagnostyczne dotyczące stabilności obiektów oraz ich otoczenia.

Satelity mogą również pomóc w zarządzaniu nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi pod administracją Wód Polskich. Porównywanie aktualnych i archiwalnych zobrazowań ułatwi wychwytywanie zmian sposobu użytkowania terenu i identyfikowanie jego przekształceń.

Za realizację porozumienia będzie odpowiadał wspólny zespół roboczy. Ma on rozpoznawać potrzeby operacyjne, ustalać obszary, w których technologie satelitarne mogą być najbardziej przydatne, oraz przygotowywać rozwiązania możliwe do wykorzystania przez administrację.

Polska Agencja Kosmiczna wesprze także szkolenia pracowników Wód Polskich, dobór źródeł danych i metod analitycznych oraz korzystanie z narzędzi Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej. W efekcie instytucje zajmujące się wodami mają stopniowo zyskiwać większe kompetencje w samodzielnym wykorzystywaniu danych.

Na współpracy mogą skorzystać również polskie firmy technologiczne, instytuty badawcze i zespoły naukowe rozwijające obserwację Ziemi, przetwarzanie danych, modelowanie środowiskowe oraz sztuczną inteligencję. Testowanie rozwiązań w realnych zadaniach administracji pozwoli sprawdzić, które z nich rzeczywiście pomagają przy reagowaniu na powodzie, susze i zagrożenia dla infrastruktury wodnej.

na podstawie: Wody Polskie.