Regiony chcą zachować wpływ na unijne pieniądze po 2027 roku

Przy jednym stole spotkali się samorządowcy, przedstawiciele finansów i biznesu. Rozmowa szybko zeszła z ogólnych deklaracji na pieniądze, które po 2027 roku mają finansować infrastrukturę, transformację energetyczną i innowacje. Wśród najważniejszych pytań znalazło się to, czy województwa nadal będą samodzielnie wskazywać inwestycje najlepiej dopasowane do potrzeb swoich regionów.

Marszałkowie spierają się o przyszłość unijnych dotacji

Podczas pierwszego dnia forum odbyła się debata marszałków poświęcona pozyskiwaniu i rozliczaniu funduszy Unii Europejskiej w kolejnej perspektywie finansowej. Uczestnicy rozmawiali również o zmianach, które mogą być potrzebne w ustawie o finansach publicznych, aby samorządy sprawniej przygotowywały się do nowych zasad.

W dyskusji uczestniczyli Wojciech Saługa, marszałek województwa śląskiego, Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego, oraz Władysław Ortyl, marszałek województwa podkarpackiego. Debata była częścią programu obejmującego 14 paneli tematycznych.

Samorządowcy wskazywali, że przyszły podział środków powinien uwzględniać różnice między regionami. Wśród możliwych kierunków finansowania wymieniano infrastrukturę, ochronę środowiska i nowe technologie. Ważną kwestią pozostaje także utrzymanie regionalnych programów, dzięki którym decyzje o inwestycjach mogą zapadać bliżej konkretnych potrzeb mieszkańców.

Województwa mierzą się przy tym z dużymi wyzwaniami. Należą do nich transformacja energetyczna, przemiany na terenach górniczych oraz wsparcie dla innowacyjnych firm. Do realizacji takich przedsięwzięć potrzebne są stabilne zasady i przewidywalne finansowanie.

„Na pewno ciągle sen z oczu spędza nam depopulacja” – mówił Wojciech Saługa, marszałek województwa śląskiego.

Saługa podkreślał, że Śląsk chce przyciągać młodych ludzi, oferować im dobre możliwości kształcenia i pracy, a także rozwijać przemysł oparty na nowoczesnych technologiach. W jego ocenie polityka regionalna powinna wspierać zarówno rynek pracy, jak i długofalową zmianę gospodarczą.

Decentralizacja ma zdecydować o tym, gdzie trafią pieniądze

Władysław Ortyl zwracał uwagę, że przy podziale funduszy istotna jest decentralizacja. Jego zdaniem regiony powinny zachować możliwość przedstawiania własnych potrzeb i uzyskiwania odpowiedzi dopasowanych do ich sytuacji.

„Ważne, aby Bruksela dostrzegała takie regiony jak nasz i odpowiadała na nasze potrzeby” – powiedział Władysław Ortyl, marszałek województwa podkarpackiego.

Adam Struzik wskazywał z kolei na różnice wewnątrz województwa mazowieckiego. Region liczy 5,5 mln mieszkańców i generuje 900 mld zł wpływów z tytułu PKB, ale jego rozwój nie jest równomierny. Obok zamożnego obszaru skupionego wokół Warszawy znajdują się słabiej rozwinięte części województwa, z których mieszkańcy wyjeżdżają.

Taki podział ma znaczenie przy planowaniu inwestycji. Jednolity sposób rozdzielania pieniędzy może nie uwzględniać potrzeb zarówno dużych ośrodków, jak i obszarów zmagających się z odpływem ludności. Regionalne programy pozwalają lepiej różnicować cele wsparcia.

Samorządy chcą prostszych zasad rozliczania projektów

Rozmowy dotyczyły także procedur związanych z przygotowaniem, wdrażaniem i raportowaniem projektów finansowanych z Unii Europejskiej. Samorządowcy postulowali ograniczenie biurokracji na poziomie krajowym i europejskim.

Prostsze zasady oznaczałyby mniej czasu poświęcanego na formalności, a więcej na realizację inwestycji. Dla beneficjentów funduszy ważne jest nie tylko to, ile pieniędzy zostanie przyznanych, lecz także jak szybko i jasno będzie można je rozliczyć.

Głównym tematem całego forum pozostaje bezpieczeństwo i odporność jednostek samorządu terytorialnego. W programie znalazły się między innymi finansowanie obrony cywilnej, zarządzanie kryzysowe oraz zapewnienie ciągłości usług publicznych. Połączenie tych tematów z przyszłością funduszy unijnych pokazuje, że samorządy traktują pieniądze europejskie również jako narzędzie wzmacniania odporności państwa.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego.