Ponad 40 mld zł dodatkowych dochodów. Rząd pokazuje plan dla finansów państwa

Na papierze wydatki państwa mają rosnąć szybciej, niż zaleca Unia Europejska. Rząd przekonuje jednak, że zwiększone nakłady na obronność mieszczą się w specjalnym marginesie przyznanym Polsce. W 2027 roku planowane działania po stronie dochodowej mają przynieść ponad 40 mld zł. Od powodzenia tych planów zależy dalsza ocena polskich finansów przez Komisję Europejską.

Rada Ministrów przyjęła informację o działaniach związanych z procedurą nadmiernego deficytu. Dokument obejmuje sytuację w bieżącym roku oraz zamierzenia na 2027 rok. Wynika z niego, że skumulowane odchylenie od unijnej ścieżki wydatków może w 2027 roku wynieść 1,1 proc. PKB, czyli mniej niż dopuszczalny poziom 1,5 proc. PKB.

Wydatki na obronność podnoszą tempo wzrostu

Polska pozostaje objęta procedurą nadmiernego deficytu od lipca 2024 roku. W tym okresie państwo powinno pilnować określonego przez Radę UE tempa wzrostu wydatków netto, czyli wydatków sektora rządowego i samorządowego pomniejszonych między innymi o część dochodów i działań o charakterze jednorazowym.

Prognozy na lata 2025–2027 zakładają przekroczenie zalecanego tempa w ujęciu rocznym, z wyjątkiem 2026 roku, a także w ujęciu skumulowanym. Głównym powodem są większe wydatki obronne. Polska korzysta jednak z krajowej klauzuli wyjścia, przyznanej w związku z wysokim poziomem nakładów na obronność.

Dzięki temu rząd ocenia, że planowana ścieżka wydatków pozostaje zgodna z zaleceniami Rady UE. Dla finansów publicznych oznacza to, że pieniądze przeznaczane na obronność nie są oceniane wyłącznie przez pryzmat standardowego limitu wzrostu wydatków, lecz także z uwzględnieniem unijnej elastyczności.

Wiosną Komisja Europejska pozytywnie oceniła realizację zaleconej ścieżki za 2025 rok, zarówno w ujęciu rocznym, jak i dla łącznego okresu 2024–2025. Procedura nadmiernego deficytu została w przypadku Polski utrzymana w zawieszeniu. Nie została zamknięta, ponieważ deficyt nadal nie został trwale sprowadzony poniżej 3 proc. PKB.

Rząd liczy na nowe wpływy z podatków

Drugim filarem planu jest zwiększenie dochodów państwa. Szacowany efekt istotnych działań dochodowych w 2027 roku ma wynieść około 1 proc. PKB, czyli ponad 40 mld zł. To najwyższy poziom zakładany od objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu.

Plan obejmuje między innymi:

• reformy w podatkach dochodowych,
• wyższe opodatkowanie napojów alkoholowych,
• wyższe opodatkowanie wyrobów tytoniowych,
• wprowadzenie podatku cyfrowego.

Jeśli propozycje wejdą w życie, ich skutki odczują zarówno firmy, jak i konsumenci. Najbardziej bezpośrednio mogą przełożyć się na ceny alkoholu i wyrobów tytoniowych, natomiast podatek cyfrowy może wpłynąć na rozliczenia części przedsiębiorstw działających w internecie. Są to jednak elementy planu dochodowego, a nie jednolita podwyżka wszystkich podatków.

Dodatkowym źródłem wpływów ma być poprawa efektywności Krajowej Administracji Skarbowej. W prognozie nie uwzględniono jeszcze w pełni efektów działań, które mogłyby zwiększyć wykrywalność nieprawidłowości i ściągalność należności.

Ocena Komisji Europejskiej wróci w 2027 roku

Rząd wskazuje jednocześnie na ryzyko polityczne związane z ewentualnym wetem Prezydenta RP wobec ustaw zwiększających dochody sektora publicznego. Odrzucenie projektów mogłoby utrudnić dotrzymanie ścieżki wydatków, a także uruchomić mechanizmy ostrożnościowe przewidziane w ustawie o finansach publicznych. W takim scenariuszu konieczne byłyby mocniejsze działania oszczędnościowe w kolejnych latach.

Komisja Europejska ponownie oceni sytuację jesienią. Ocena dotycząca prognoz wydatków netto za 2026 rok będzie wtedy wstępna. Wiążąca ocena tego roku ma zostać przeprowadzona wiosną 2027 roku.

Polska ma przedstawiać postępy w realizacji zaleceń co pół roku, aż do likwidacji nadmiernego deficytu. Kolejne korekty mogą pojawić się wraz ze sprawozdaniami dotyczącymi planu budżetowo-strukturalnego oraz projektami ustaw budżetowych na następne lata.

na podstawie: gov.pl (MF).