Bezpłatna tomografia płuc bez skierowania. Rusza nowy program NFZ

Pierwsze placówki są już wybrane, a pacjenci wkrótce będą mogli wykonać bezpłatną niskodawkową tomografię komputerową klatki piersiowej. Program profilaktyki raka płuca obejmie osoby z określoną historią palenia. Na początku świadczenia będą dostępne w części województw, ale lista miejsc ma się szybko wydłużać.

Rak płuca często jest wykrywany dopiero wtedy, gdy możliwości leczenia są już ograniczone. Nowy program profilaktyczny ma pomóc znaleźć zmiany wcześniej. Pierwsze umowy na realizację badań zawarto w województwach świętokrzyskim, małopolskim i wielkopolskim. Pacjenci powinni móc zgłaszać się do placówek w drugiej połowie października.

Pierwsze pracownie już wybrane, kolejne województwa czekają

Umowy z pierwszymi realizatorami obowiązują od 1 października. Postępowania konkursowe przeprowadzono we wszystkich województwach, jednak nie wszędzie udało się od razu wyłonić placówki spełniające wymagania.

Plan zakłada zakontraktowanie co najmniej 32 ośrodków. Liczba ta może być większa, ponieważ kolejne konkursy są rozstrzygane. W województwach dolnośląskim, opolskim i podlaskim potrzebne są ponowne postępowania. Oznacza to, że tam program może zacząć działać dopiero w listopadzie.

Wymagania wobec placówek obejmują między innymi odpowiedni sprzęt oraz udział wykwalifikowanego personelu. Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji w Centrali NFZ, podkreślił, że warunki przygotowano z udziałem ekspertów, w tym konsultantki krajowej w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej, prof. Edyty Szurowskiej.

„Dążymy do zabezpieczenia tych świadczeń we wszystkich województwach. Chcemy zakontraktować co najmniej 32 placówki, ale nie wykluczamy, że będzie ich więcej” – powiedział Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji w Centrali NFZ.

W województwie opolskim do pierwszego konkursu zgłosiła się jedna placówka, ale nie spełniła wymaganych warunków. Podobne procedury trzeba powtórzyć w kilku innych regionach. Dlatego dostępność badania będzie początkowo różna w zależności od województwa.

Kto może skorzystać z tomografii płuc

Program kierowany jest do osób w wieku od 50 do 74 lat, które mają odpowiednio długą historię palenia. Wymagane jest co najmniej 20 paczkolat, czyli wskaźnik obliczany na podstawie liczby wypalanych paczek i lat palenia.

Z badania mogą skorzystać:

• osoby w wieku 55–74 lata, które nadal palą albo rzuciły palenie nie wcześniej niż 15 lat temu;
• osoby w wieku 50–54 lata, spełniające te same kryteria dotyczące palenia i mające dodatkowe czynniki ryzyka.

Paczkolata można policzyć samodzielnie. Jedna paczka papierosów dziennie przez 20 lat oznacza 20 paczkolat. Taki sam wynik powstaje przy paleniu dwóch paczek dziennie przez 10 lat.

Kryteria udziału wynikają z rozporządzenia Ministra Zdrowia. Są również dostępne w zakładce „Dla Pacjenta” – „Profilaktyka na NFZ”. W razie wątpliwości dotyczących historii palenia warto wcześniej ustalić, czy spełnia się warunek 20 paczkolat, ponieważ od tego zależy możliwość zakwalifikowania do programu.

„Wczesne wykrycie zmian nowotworowych jest bardzo ważne, ponieważ znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie” – podkreślił lek. Michał Dzięgielewski z Centrali NFZ w Warszawie.

Badanie bez skierowania i bez limitu

Niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej będzie finansowana przez NFZ. Pacjent nie potrzebuje skierowania – wystarczy zgłosić się do placówki mającej umowę na realizację programu.

Lista ośrodków ma być dostępna w wyszukiwarce „Gdzie się leczyć”. Placówki zostaną uporządkowane według województw, a wykaz będzie aktualizowany wraz z zawieraniem kolejnych umów. Dzięki temu osoby spełniające kryteria będą mogły sprawdzić najbliższe dostępne miejsce bez szukania świadczeniodawcy na własną rękę.

Program nie ma limitu wykonanych świadczeń. NFZ zapłaci za każde badanie zrealizowane zgodnie z warunkami programu, więc liczba dostępnych badań nie powinna być ograniczana rocznym limitem zapisanym dla placówki.

Skala problemu jest duża. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów za 2022 rok w Polsce notuje się około 20,7 tys. nowych zachorowań na raka płuca rocznie, a liczba zgonów sięga około 26 tys. Prognozy zakładają, że w 2029 roku zachorowań może być około 32,5 tys. Około 85–90 proc. przypadków wiąże się z paleniem tytoniu.

na podstawie: Narodowy Fundusz Zdrowia.